Американскиот претседател Доналд Трамп во својот прв телефонски разговор со рускиот колега по должност Владимир Путин од 28-ми јануари го критикувал и го нарекол лош за САД договорот од 2010 година со кој Вашингтон и Москва се обврзаа за намалувањето и ограничувањето на бројот нуклеарни боеви глави, пренесува Reuters повикувајќи се на двајца разузнавачки американски функционери и еден поранешен член на администрацијата, запознаени со текот на разговорот меѓу двајцата челници.

Според нив „кога Путин предложил продолжување на договорот од 2010 година“, познат како Нов СТАРТ, Трамп земал пауза за да се распраша кај своите советници за содржината на тој договор.

„Потоа Трамп му кажал на Путин дека тој договор бил еден од договорите, склучени со администрацијата на (поранешниот претседател Барак) Обама, истакнувајќи дека Новиот СТАРТ е поволен за Русија“, се наведува во извештајот на Reuters.

Агенцијата прецизира дека пред разговорот со Путин, за Трамп не бил организиран никаков специјален брифинг со експертите за Русија од Советот за национална безбедност на Белата куќа. Се истакнува, исто така, дека за време на разговорот, Путин го поставил прашањето за можно обновување на преговорите за низата спорни прашања. Со тоа, се оценува, дека телефонскиот разговор со Путин ја зголеми загриженоста бидејќи се чини дека Трамп не бил соодветно подготвуван за разговорите со странските челници.

Вообичаената постапка е претседателот пред таквите разговори да прими писмен кроки извештај кој го составува Советот за национална безбедност во соработка со низа агенции, меѓу кои и министерството за надворешни работи, за одбрана и разузнавачките служби. Покрај тоа, пред разговорот советникот и усно го запознава претседателот со материјалот.

Агенцијата Reuters пишува дека немала увид во транскриптите од разговорот, а од Кремљ не биле достапни за коментар.

Портпаролот на Белата куќа, Шон Спајсер, на вообичаениот брифинг со новинарите одбил да го коментира извештајот на Reuters за изнесените информации од текот на разговорот меѓу двајцата државници, пренесуваат агенциите.

„Разговорот меѓу нашиот претседател и претседателот Путин е приватен телефонски разговор“, рекол Спајсер. Потсетил дека Белата куќа објави официјално соопштение за текот на разговорот, одбивајќи да додаде некои нови информации од неговиот тек и темите за кои се зборувало, пренесе агенцијата ТАСС.

Траба да се истакне дека пред речиси две седмици, во симултаното интервју за британскиот весник The Times и за германскиот Bild, Трамп повика на склучување нуклеарен договор со Русија во рамките на дијалогот за олеснувањето на западните санкции против Москва.

„Тие (западните сили – з.р.) воведоа санкции против Русија, но да видиме дали можеме да склучиме некои добри договори со Русија. Јас сметам дека треба да се почне од тоа оти нуклеарното оружје треба да биде значително намалено“, рече тогаш Трамп.

Новиот договор СТАР го потпишаа рускиот и американскиот претседател на 8-ми април 2010 година во чешката престолнина Прага. Договорот го ратификуваше американскиот Сенат во октомври 2010 година, кога 13 републикански сенатори им се придружија на колегите демократи во поддршката, а другите републиканци и тогаш тврдеа дека договорот е наивен.

Со него се предвидува намалување на распоредените стратешки носители на нуклеарни боеви глави на секоја страна до 700 единици, и до 1.550 нуклеарни боеви глави, со меѓусебен инспекциски надзор. Договорот има важност на десет години. Новиот договор СТАРТ можеше да биде продолжен за уште пет години по 2012 година со заеднички договор. Доколку двете најголеми светски нуклеарни сили не договорат нови намалувања, ќе имаат одврзани раце, што потенцијално може да создаде терен за нова трка во вооружувањето.

Договорот, исто така, на двете земји до февруари оваа 2017 година им наложува да го намалат бројот на распоредените нуклеарни боеви глави на 1.550, што е најмалото количество во текот на неколку децении. Исто така, се ограничува и бројот на распоредените ракети на копното и на подморниците, како и бројот на бомбардери кои можат да носат нуклеарно оружје.

Во текот на изборната кампања во 2016-та, Доналд Трамп изјави дека Русија била поитра при склучување на договорот. Трамп тврди дека договорот ѝ овозможува на Русија продолжување на производството на нуклеарните боеви глави, а тоа не им го дозволува на САД. Но претставници на поранешната администрација тврдат дека тоа тврдење на новиот американски претседател не е точно.

Државниот секретар Рекс Тилерсон на сослушувањето пред комисијата во Сенатот изјави дека го поддржува руско-американскиот договор. Рече и дека САД треба да го одржуваат дијалогот со Русија, да водат сметка Москва да ги исполнува обврските преземени со Новиот СТАРТ./крај/мф/сн