Над двесте илјади евра по човек, или по 25.000 евра

за секој поминат ден во притвор, плус затезна камата за последните две години,

побарале двајца прилепчани како надомест за нематеријална штета за осумте дена

неосновано задржување во притвор.

Министерството за правда преплавено со барања за

надомест на штета за незаконско лишување од слобода

Над двесте илјади евра по човек, или по 25.000 евра

за секој поминат ден во притвор, плус затезна камата за последните две години,

побарале двајца прилепчани како надомест за нематеријална штета за осумте дена

неосновано задржување во притвор. Поранешниот генерален директор на прилепскиот

Мермерен комбинат, Никола Стефков, и финансиската раководителка Лидија

Младеновиќ во пролетта 2000 година, само една недела по притворањето биле

пуштени на слобода и против нив била запрена истрагата за даночно затајување.

Оттогаш, па сў досега, значи цели пет години, трае нивната правна битка против

државата, во кои тие се обидуваат да добијат надомест за предизвиканите душевни

болки, страдање, како и повредата на угледот и честа. Со пресудата на

највисокиот судска инстанција, Врховниот суд, која е донесена на 26 ноември,

случајот со двајцата прилепчани конечно доби судски епилог

Гордана Дувњак

Над двесте илјади евра по човек, или по 25.000

евра за секој поминат ден во притвор, плус затезна камата за последните две

години, побарале двајца прилепчани како надомест за нематеријална штета за

осумте дена неосновано задржување во притвор. Поранешниот генерален директор на

прилепскиот Мермерен комбинат, Никола Стефков, и финансиската раководителкаиnbsp;

Лидија Младеновиќ во пролетта 2000 година, само една недела по притворањето

билеиnbsp; пуштени на слобода и против нив била запрена истрагата за даночно

затајување. Оттогаш, па сў досега, значи цели пет години, трае нивната правна

битка против државата, во кои тие се обидуваат да добијат надомест за

предизвиканите душевни болки, страдање, како ииnbsp; повредата на угледот и

честа.

Со пресудата на највисокиот судска инстанција,

Врховниот суд, која е донесенаиnbsp; на 26 ноември, случајот со двајцата

прилепчанииnbsp; конечно доби судски епилог. Државата, поточно Министерството

за правда е должно да им исплати по 200.000, односно 150.000; но не евра,

туку денари, бидејќи Врховниот суд проценил дека побараниот износ е енормно

висок. Претходно, и Апелациониот суд во Скопје ја преполовил првобитната сума

на четири милиони денари за Стефков, а 3 милиони денари за Милутиновиќ. Но,

врховните судии сметале дека второстепениот судиnbsp; направил погрешна процена

и оти претрпениот страв не може да биде посебна основа за утврдување надомест

на нематеријална штета.

Во образложението на тужбеното барање надомест,

двајцата невино притворени ги навеле околностите под кои биле лишени од

слобода, а особено условите во кои биле држени во истражен затвор.

Ексдиректорот Стефков на 14 април 2000 година бил на службено патување во

Скопје, кога пред наплатната рампа во Петровец било сопрено неговото возило од

службени лица на МВР, кои му ставиле лисици и го спровеле во СВР-Прилеп. Истиот

ден во канцеларијата на Милутиновиќ, како што се наведува во тужбата, насилно

влегле службени лица на МВР, кои со полициско возило ја однеле во полиција.

Тужителите сметаат дека поминатите 8 дена во притвор биле крајно недолични и

понижувачки, а дополнителен стрес за Милутиновиќ било и тоа што се наоѓала во

иста ќелија со женско лице притворено за дрога. Нивниот случај добил огромен

публицитет во медиумите, а во написите тие биле прикажани како криминалци, што

според нив, влијаело на целиот нивен натамошен живот, бидејќи им предизвикал

огромни проблеми, губење на работното место, како и големи непријатности за

семејствата.

Случајот со прилепските директори, за жал, не е

осамен.

Во Министерството за правда информираатиnbsp; дека

само по основа на неоправдано осудени лица, неосновано или незаконито

лишени од слобода, оваа година имаат добиено 63 барања. Во 2001 година тој број

изнесувал 49, во 2002 – 78,иnbsp; во 2003 биле поднесени 85 барања, а минатата

година била рекордна со 110 поднесоци за надомест на нематеријална штета.

Во ресорното министерствоиnbsp; нагласуваат дека до

лани предвидениот Буџет за оваа намена изнесувал само два милиона денари, што е

недоволно за надоместување на штетата на еден тужител, бидејќи има и такви кои

побаруваат и по пет милиони денари. Оваа година, износот во Буџетот за оваа

намена е зголемен на пет милиони денари, но иако вредноста е двојно зголемена,

средствата се недоволни.

"Министерството за правда не сака да прави

селективен пристап и доколку не се постигне спогодба со оштетната страна, тие

се упатуваат правдата да ја бараат пред надлежен суд", вели портпаролката

на Министерството за правда, Убавка Матовска. Таа нагласува дека стасуваат и

судски пресуди, но поради немање доволно средства доаѓа до присилна наплата од

сметката на Министерството, поради што се принудени да прават пренамени на

средства. Таму очекуваат дека до крајот на годинава ќе им бидат симнати од

сметка уште девет милиони денари.

Анализата на Министерството за правда покажала дека

постои голема неусогласеност во судската практика во поглед на пресудените

износи на средства. Во Основниот суд Скопје 1, најниско досудениот износ

изнесува 500.000 денари за 101 ден во притвор, а највисоко досудена сума

еиnbsp; 1.200.000 денари за 23 дена, што во првиот случај изнесува 4.950иnbsp;

денари за еден ден, а 52.173 денари во вториот случај. Во Гевгелија,

најнизокиnbsp; пресуден износ е 30.000 денари, а највисок 236.111 денари за

еден ден затвор. Во Струмица тој сооднос варира од 5.500иnbsp; до 58 139

денари, во Битола од 9.090 до 29.850; денари, во Основниот суд Скопје 2

најниско пресуден ден изнесува 598 денари, а најскапо платен ден е 12.121

денар.

Поради ваквите проблеми со неуедначената судска

практика, Министерството за правда веќе остварило контакти со првите луѓе на

Врховниот суд, како и со трите апелациони суда. Наедно, Министерството за

правда побарало од Министерството за финансии повторна корекција во буџетската

ставка за оваа намена.

Судиите се категорични дека е тешко да се

воспостави некаква судска практика, бидејќи, како што велат, секој предмет е

различен и треба да се разгледува од случај до случај. Но, не е ли време,

подобро да се направи процена пред некој да се упати во притвор, зашто која е

таа цена што може да надомести баремиnbsp; еден ден поминат зад решетки на

невин човек?