Свет
Власта се затвора со закон
Македонија е еднинствена земја од Југоисточна Европа која нема закон за слободен пристап до информациите од јавен карактер и е на добар пат да донесе лош закон од оваа област, тврдат македонските експерти.
БОЖЕМ ДОСТАПНОСТ НА ИНФОРМАЦИИ, А СЕ СТАНУВА ДРЖАВНА ТАЈНА
Македонија е еднинствена земја од Југоисточна Европа која нема закон за слободен пристап до информациите од јавен карактер и е на добар пат да донесе лош закон од оваа област, тврдат македонските експерти. Тие велат дека, предлог законот за слободен
Македонија е еднинствена земја од Југоисточна Европа која нема закон за слободен пристап до информациите од јавен карактер и е на добар пат да донесе лош закон од оваа област, тврдат македонските експерти. Тие велат дека, предлог законот за слободен пристап до информациите од јавен карактер, кој е доставен во Собранието, е најлош од сите верзии што досега од 2003 година се изготвени од Министерството за правда во соработка со невладиниот сектор.
"Предлог законот е под признатите меѓународни стандарди. Овој закон не го промовира слободниот пристап до информациите, туку го ограничува", тврди Климе Бабунски, од Институтот за социолошки политички и прани истражувања.
"Ова е празен закон, кој ако не претрпи измени нема да функционира во пракса", смета Роберто Беличанец од ИРЕКС Македонија. "Се додека не падне законот пред Европскиот суд, тој ќе биде мртов, неспроведлив", вели тој.
Законот, велат експеритите е така скроен што добивањето на некоја информација зависи исклучиво од волјата на државните институции. Службеното лице на располагање има девет причини на кои ќе може да се повика во секое време за да не даде информација. "Практично нема да има информација која нема да биде прогласена за недостапна повикувајќи се на една од овие причини", вели Бабунски. Има и нелогични причини поради кои нема да се добиваат информации. Пример, државните институции ќе можат да кријат информации од сферата на заштита на животната средина за да ги заштитат загрозените водови животни. "Ова навистина е назимсливо. Од интерес на заштита на животната средина е да се кажат информациите за да се поправат состојбите, а не да се кријат", вели Бабунски.
Најсериозен недостаток, според него, е што нема независно тело кое ќе може да ја симне тајноста на класифицираната информација, туку тоа е оставено на слободната волја на државниот орган, од кој се бара информацијата. "Независна комисија може да процени дали јавниот интерес преовладува над другите интереси, но Министерството за правда одби такво решение со објаснување дека нема пари", вели Бабунбски. Тој е убеден дека во случајот не се проблем парите туку недостасува политичка волја. "Правда најде пари да формира одделение за слобоиден пристап до ифромациите во рамките на министерството, а нема пари за Независна Комисијата", смета тој.
Ако службено лице одбие да одговори најдоцна во рок од 40 дена од денот кога е доставено барањето граѓанинот ќе може да тужи на суд. Ако се докаже вината на службеното лице, тој ќе биде казнет со парична казна до 50 илјади денари. "Ако судот утврди вина за службеното или одговорното лице, судот не само што треба да ги осуди, туку треба и да им наложи да ја дадат бараната информација, во спротивно ќе сторат кривично дело за поткопување на уставниот поредок, за што предвидена е казна затвор од 12 години", вели Беличанец.
Според него, овој закон треба да биде лек специјалис и да надвладее над другите закони кои покриваат истата област. Може да се случи правото стекната со овој закон да се ограничи со друг. "Во завршните одредби треба да се наведат сите членови од други закони и тие да се укинат оти предност има слободниот пристап, а не ограничувањата", вели Беличанец.
Експертите тврдат дека несоодветна е и жалбената постапка. Ако граѓанинот биде одбиен да добие информација има право на жалба, а жалбената постапка ќе се одвива според одредбите на законот за управна постапка, која може да се развлечка со години. "Секој разумен човек нема да сака да бара информација со години и ќе се откаже", истакнува Бабунски.
Законот не ги заштитува таканаречените "свиркачи", кои во јавност ќе процурат информација која ќе покаже лошо работење на некоја институција. "Законот треба да ги потикне луѓето што располагат со информации да ги дадат, а не да влее страв кај државните службеници", смета Бабунски.
Експертите се убедени дека пропустите на законот нималку не се наивни. Власта доброволно се откажува од еден моќен инстримент во борбата против корупцијата. "Ако има слободен пристап до информациите, Ќе има помала корупција. Тоа е докажана пракса во светот", вели Климе Бабунски. Н.Селмани
***
Во Македонија граѓаните имаат фиктивно право да бараат од државните институции информации од јавен карактер, но реално нив може и никогаш да не ги добијат. Правото за располагање со информациите од јавен карактер е уставно загарантирано, но тоа право фактички е мртво и граѓаните не можат да го реализираат оти нема закон што ќе го регулира начинот на остварување на тоа право.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Зеленски до Европа: Испративте 40 војници на Гренланд? Тоа е урнебесно
Украинскиот претседател Володимир Зеленски денеска одржа говор на Светски економски форум во Давос, во кој остро ги критикуваше европските лидери поради, како што рече, неодлучност, одолговлекување и потпирање на САД во клучни безбедносни прашања, вклучувајќи ја Украина и Гренланд, пренесе Би-Би-Си.
Зеленски го започна говорот со споредба со филмот „Бескраен ден“, во кој главниот лик постојано го проживува истиот ден. „Никој не сака да живее така, да го повторува истото со денови, недели, месеци, години“, рече Зеленски, додавајќи: „А така ние денес живееме.“
Според него, глобалното внимание во последните денови се пренасочило кон Гренланд, но без јасен одговор што Европа всушност планира да направи.
„Јасно е дека повеќето лидери сè уште не знаат што да направат“, рече Зеленски, додавајќи дека изгледа како сите „да чекаат Америка да се олади околу оваа тема, тоа едноставно да помине“.
Зеленски потоа направи паралела со Иран, велејќи дека тамошните протести биле „удавени во крв“, по што повторно се врати на војната во Украина. Го спомена и случајот со Венецуела, истакнувајќи дека претседателот Николас Мадуро е во Њујорк и чека судење, додека „Путин не е“, пренесува „Индекс“.
Тој ѝ се заблагодари на Европа за замрзнувањето на рускиот имот, но рече дека неговата употреба за одбраната на Украина била „блокирана“ во моментот кога тоа било потребно. Исто така, изјави дека не е постигнат „никаков вистински напредок“ во воспоставувањето меѓународен трибунал за руската агресија врз Украина, и покрај „бројните состаноци“, прашувајќи дали проблемот е во времето или во политичката волја.
Гренланд и „урнебесните 40 војници“
Говорејќи за безбедноста на Европа, Зеленски рече дека Европа мора да биде способна самата да се брани. Посочи дека некои земји ги зголемиле инвестициите во одбраната, но дека многу од нив не ги исполнувале ни сопствените обврски сè додека американскиот претседател Доналд Трамп не ги принудил на тоа.
„Каква порака му се испраќа на Путин? Каква порака ѝ се испраќа на Кина?“, праша Зеленски. Осврнувајќи се на испраќањето 40 војници за заштита на Гренланд, рече дека тоа „нема да направи никаква разлика“, нарекувајќи го таквиот потег „урнебесен“.
Додаде дека Украина има капацитет да го брани Гренланд. „Знаеме како да се бориме таму“, рече. „Ќе го решевме проблемот ако бевме во НАТО, но не сме.“
Зеленски повторно предупреди дека Европа се однесува како некој друг да ќе го реши проблемот со Гренланд, додека во меѓувреме „руската воена машинерија продолжува да се движи“.
Критики за Европа и САД, порака до Трамп
Украинскиот претседател ги критикуваше и Европа и САД затоа што не ја спречиле продажбата на компоненти за ракети на Русија. „Европа не кажува ништо, Америка речиси ништо, а Путин произведува ракети“, рече тој.
Додаде дека му било советувано во разговорите со САД да не споменува одредени системи на вооружување, како Томаховк, за да не се „расипе расположението“, додека во Европа, како што рече, се води „бескрајна внатрешна расправа“ што го спречува отворениот и искрен разговор за решенијата. „Наместо да стане вистинска глобална сила, Европа останува убав, но фрагментиран калеидоскоп од мали и средни сили“, рече Зеленски.
Тој порача дека американскиот претседател „нема да се промени“ и оцени дека некои европски лидери се „од Европа, но не и за Европа“. „Тоа не е начинот на кој функционираат големите сили“, рече, предупредувајќи дека американската позиција се менува, но дека никој не знае точно како и колку брзо.
„Без пари нема војна“
Говорејќи за можен прекин на огнот, Зеленски рече дека сè уште не е постигнат договор со САД за безбедносни гаранции, кои ги смета за клучни. Прашa зошто САД можат да запираат танкери од руската „флота во сенка“ и да запленуваат нафта, додека Европа тоа не го прави, иако руската нафта што минува покрај европските брегови се користи за финансирање на војната против Украина.
„Ако Путин нема пари, нема ни војна за Европа“, рече Зеленски. Додаде дека НАТО постои благодарение на верувањето дека САД ќе се вклучат ако биде потребно, но праша: „А што ако не се вклучат?“
Документите за крај на војната „речиси подготвени“
Осврнувајќи се на денешната средба со американскиот претседател Доналд Трамп, Зеленски рече дека документите насочени кон завршување на војната се „речиси подготвени“. Додаде дека Украина работи „чесно и решително“ и дека Русија мора да стане подготвена „да ја заврши оваа агресија“.
Тој изјави и дека претходните средби со САД резултирале со испорака на противвоздушни ракети за Украина, како и разговори за „заштита на небото“. Изрази надеж дека САД ќе продолжат да стојат зад Украина и повика на силна Европа, истакнувајќи дека континентот има потреба од независна Украина која еден ден би можела да ги брани и другите.
„Подготвени сме да бидеме дел од Европа што навистина значи нешто“, рече Зеленски. На крајот од говорот порача дека на Украина ѝ се потребни „дела“, бидејќи од нив произлегува „светскиот поредок“. „Без дејствување денес, нема утре“, рече и го заврши говорот со зборовите: „Слава Украина.“
Свет
Зеленски: Мировниот план е речиси готов
Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, денес изјави дека мировниот план за завршување на војната со Русија е речиси готов.
Во својот говор на Светскиот економски форум во Давос, тој рече дека документите насочени кон завршување на војната се речиси готови, дека тоа е навистина важно.
„Украина работи со целосна искреност и решителност и носи резултати. Русија мора да биде подготвена да ја заврши оваа војна, да ја запре оваа агресија“, рече Зеленски, додавајќи дека разговарал со американскиот претседател Доналд Трамп за заштита на небото.
Кога беше прашан за „Комитетот за мир“ на Трамп, кој беше ратификуван порано денес во Давос, тој рече дека секој има свои причини за приклучување или неприклучување кон Комитетот.
„Европа сè уште не формирала единствен став за американската идеја. Можеби вечерва, кога ќе се состане Европскиот совет, ќе одлучат нешто. Но, за документите веќе беше одлучено утрово, а вечерва конечно би можеле да одлучат нешто и за Гренланд.
Тој исто така рече дека не треба да се прифати дека Европа е само „салата од мали и средни сили зачинети со непријателите на Европа“.
„Кога сме обединети, навистина сме непобедливи и Европа може и мора да биде глобална сила, не таква што реагира доцна, туку таква што ја дефинира иднината“, рече тој.
Регион
Отруено бебе во Србија: по грешка наместо вода, во шишето имало бензин
Вистинска драма се одвивала денес во градинка во општина Блаце, бидејќи осумнаесетмесечно бебе имало проблеми, односно аспирација. Брзата помош веднаш реагирала, пренесуваат медиумите во соседството.
Под ознаката итно, во придружба на педијатар, бебето е префрлено во Општата болница Прокупље, а потоа оттаму во Клиничкиот центар во Ниш.
Според првичните информации, најверојатно бабата на детето по грешка сипала медицински бензин во шишето со вода.
Според информациите од одредени медиуми, се сомнева дека симптомите на труење биле откриени за време на престојот на детето во групата од градинка.
Според првичните информации, најверојатно бабата на детето по грешка сипала медицински бензин во шишето со вода.
Имено, медиумите тврдат дека тоа започнало поради шише со вода, но овие тврдења не се потврдени.

