Во Македонија не постојат тајни затвори, туку тајни полициски куќи, во кои се уште се носат лица врз кои се врши тортура.

КОНСПИРАТИВНА "ДЕМОКРАТИЈА"

Игор Шегавиќ

Во Македонија не постојат тајни затвори, туку тајни полициски куќи, во кои се уште се носат лица врз кои се врши тортура.

Ова во интервју за Макфакс го изјави Мирјана Најчевска, прв човек на Хелсиншкиот комитет на Македонија, запрашана за коментар за случајот "Калед ел Масри".

– Она што претставуваше начин на работење на Службата за државна безбедност (ДБК) во поранешниот систем, не беше она што го кажуваат во Советот на Европа – скриени затвори. Кај нас постојат многу малку такви скриени затвори. Кај нас се работеше на принципот тајни куќи – тврди Најчевска.

Таа вели дека тој систем се уште функционира.

– Низ цела Македонија полицијата се уште има такви тајни куќи во кои се носат луѓето и се изложуваат на тортура и од таму излегуваат или не излегуваат – вели Најчевска.

Ваквите тврдења полицијата ги демантира.

– МВР негира дека поседува или дека користи станови во кои врши какви било полициски активности – изјави вчера Горан Павловски, шеф на кабинетот на министерот за внатрешни работи.

Но, поранешниот министер за внатрешни работи Павле Трајанов го тврди спротивното.

– МВР отсекогаш користело таканаречени конспиративни станови за разговори со свои соработници и со граѓани што сакале да соопштат одредени податоци, но инсистирале на дискреција. Ако не сакаат да се сретнат со лице од МВР во службени простории, во кафеана или на друго јавно место, им се нуди да дојдат на "дискретно место". Тоа место беа конспиративните станови на МВР – објаснува Трајанов.

Во тие станови најголемиот дел од разговорите се воделе за добивање одредени важни информации потребни за полицијата, но по потреба биле користени и за компромитација на јавни личности.

Трајанов веќе неколку години не работи во МВР, но е уверен дека полицијата се уште ги користи конспиративните станови.

– Веројатно се уште ги има. Такви станови имаат сите служби во светот, и ги користат како метод и начин за добивање информации.

МВР ИМА ПОВЕЌЕ ОД 20 СТАНА

Иако МВР не признава дека постојат вакви станови, поранешни полициски началници тврдат дека во Македонија константно има повеќе од 20 такви стана.

Најголемиот број и припаѓале на Дирекцијата за безбедност и контраразузнавање во МВР, а помал дел на криминалистичката полиција.

Повеќето од становите, од 6 до 10 се наоѓале во Скопје, а по еден до два стана имали и во сите поголеми градови – Битола, Гевгелија, Штип, Делчево, Струмица, Кавадарци, Велес, Гостивар, Тетово, Прилеп, Охрид, Дебар. Во оваа бројка на спаѓаат тајните станови со кои располага военото разузнавање и Агенцијата за разузнавање. Ако во пресметката се вклучат и тие, во Македонија има околу 40 конспиративни стана.

Бројот на становите бил променлив и зависел од тоа колку брзо ќе биде откриен "газдата" на станот.

Становите биле користени се до оној момент кога меѓу станарите во зградата ќе се јавел сомнеж по прашањето "Кој живее во овој стан?"

Со оглед дека во конспиративните станови секогаш доаѓале различни инспектори и соговорници, честопати совесни соседи пријавувале во полицијата дека нешто се случува во "соседниот стан". Тоа било сигнал дека станот е веќе сомнителен за околината, по што следувала негова "деконспирација", односно продажба или замена за друг и на друга локација. Како сопственици на тие станови официјално биле пријавени лица вработени во полиција или нивни најблиски роднини, но не и МВР како институција, за да не се открие "газдата" на станот преку сметките за струја, вода и за телефон. Лажните сопственици ги добивале сметките, но ги плаќало Министерството од "касата за специјална намена".

НЕ СМЕЕ ДА ЛИЧИ НА ПОЛИЦИСКИ

Како изгледа еден конспиративен стан?

Нашиот соговорник, пензиониран службеник од МВР, вели дека конспиративните станови со ништо не се разликуваат од приватните станови на кој било граѓанин.

– Имаат вообичаен мебел, дневна соба, кујна, спална… Кога лицата од МВР бараат средба со соговорникот од кого очекуваат доверливи информации, му гарантираат дискреција со тоа што му нудат "спокоен разговор во станот на близок пријател, брат или сестра…" Токму затоа ентериерот во конспиративниот стан мора да остава впечаток дека некој постојано живее таму. Важен детаљ е фрижидерот редовно да биде наполнет со прехранбени продукти и со пијалаци, особено со виски.

Најважна улога во станот има ТВ-приемникот, бидејќи во него се поставени полициската камера и дел од микрофоните. Аудио и видеометеријалите од разговорот со соговорникот не се снимаат локално, туку по воспоставен систем директно се испраќаат во Центарот за прислушување во МВР. Со тоа, службеници од МВР можат и "во живо" да го следат разговорот што нивниот колега го води со својот соговорник во конспиративниот стан -објаснува тој.

Во тие станови најчести "гости" биле полициски соработници, шпиони, но имало и новинари, странски дипломати и службеници на странски разузнавачки служби.

– За потребите на компромитација или уцена на јавни личности, најчесто се ангажираа атрактивни девојки-соработнички на МВР, кои по налог на полицијата "во својот стан" носеа политичари, универзитетски професори, дисиденти и директори, кои во тој момент се сметаа за неподобни или од други причини требало да бидат тргнати од функциите. Состанокот секогаш беше последната алка во операцијата. Многу подолго време се чекаше тие дами да им "се приближат" на лицата што беа означени како субјекти за политички отстрел – објаснува нашиот соговорник.

Тој вели дека тајните станови се уште активно функционираат. Дел од оние што биле откриени од околината им биле продадени на вработени од МВР, но веднаш биле купени и нови. Бројот на тајните станови не се зголемувал, но не се ни намалувал. Останал речиси ист како и во времето на претходниот систем.