Владата на завчерашната седница ја разреши јавната правобранителка Зоја Лега-Станојевска со образложение дека не ја извршувала добро својата функција и оти институцијата што ја раководела била замешана во големи корупциски скандали.

ИНТЕРВЈУ: ЗОЈА-ЛЕГА-СТАНОЈЕВСКА, ЈАВНА ПРАВОБРАНИТЕЛКА Мери Јордановска

Владата на завчерашната седница ја разреши јавната правобранителка Зоја Лега-Станојевска со образложение дека не ја извршувала добро својата функција и оти институцијата што ја раководела била замешана во големи корупциски скандали. Јавната правобранителка вели дека за разрешувањето дознала од медиумите, дека не чувствува никаква одговорност за шпекулациите и дека и било чест што работела во правобранителството. Таа зборува и за големите скандали што ја потресоа државава во последниве месеци и за реформите што треба да се спроведат за правобранителството да стане независна наместо владина институција.

Госпоѓо Лега-Станојевска, претпоставувавте ли дека со сменувањето на власта ќе бидете разрешена од функцијата?

– За наводното разрешување дознав вчера од медиумите. Не сум добила никакво решение, ниту пак известување за такво нешто. Додека не го добијам, останувам да ја вршам функцијата на која сум поставена. Слушав шпекулации за наводно разрешување, но сето тоа е непотврдено.

Жалите ли што по повеќе од 20 години работа како судија преминавте да работите во владина институција? Имавте ли притисоци од власта и граѓаните за решавање одредени предмети во нечија корист?

– Чест ми е што сум на чело на оваа институција, воопшто не жалам што бев на чело на правобранителството и знам дека работев во согласност со законите. Во мојот мандат не дојде никој за да ми каже како да постапам по одреден предмет. Имавме притисоци од граѓаните да не поднесуваме жалби по предмети за денационализација затоа што во еден период со денационализацијата почнаа да се враќаат плоштади, дворови од училишта и од медицински центри.

Министерството за финансии ве обвини дека не сте ги искористиле сите правни лекови за да го заштитите имотот на државата, па од касата се одлеале 11 милиони евра за обесштетување граѓани и фирми преку присилна наплата од судските извршители. Чувствувате ли одговорност за овие државни пари?

– Со стапувањето во сила на Законот за извршување, нели, намерата ни беше да дојде до побрзо извршување на правосилните пресуди, да не се штитат должниците туку да се привилегираат доверителите и да си ги наплатат побарувањата. А сега се прават проблеми затоа што извршувањето било брзо и итно. Кај судските извршители нема пардон, тие се приватници и ќе си го наплатат она што ќе го извршат. Тоа е причината што во последниов период дојде до масовно извршување на правосилните пресуди. Претпоставувам дека тие пресуди се многу стари, па сега нормално дека ќе се блокира буџетот. Но затоа постои ребаланс и со него ќе се предвидат пари. Секое неплаќање долг од државен орган по која било основа значи последица – плаќање. Ако не се плати доброволно, си има присилна наплата. Тоа еднаш мораше да се случи.

За какви предмети се однесуваат исплатените пари од државната каса?

– Станува збор за неоправдано осудени или лица лишени од слобода. Кој плаќа за тоа – државата. Бензин трошиме, а не плаќаме, не се плаќаат ниту јавните набавки ниту пак долговите за вода. Луѓето, нормално, за тоа си бараат пари, камата и судски трошоци од државата. Потоа имаме незаконски престанок на работен однос. Ќе избркаат некого од работа, судот ќе утврди незаконитост и ќе го врати на работа. За тој период додека не работел тој има право на плата и на придонеси за пензиско и здравствено осигурување, како и за неискористен годишен одмор. Кој го плаќа тоа?

Органот што го донел решението за престанок на работен однос. Прашувам дали сега правобранителството може да ја санира таа штета? Јас можам да му кажам на министерот „немој да даваш откази“, како што му кажав на министерот за образование Азиз Положани. Но не е во моја надлежност да давам совети затоа што за тоа си има правни служби.

Сепак, можете ли да влијаете на извршувањето на судските одлуки?

– Имам мала забелешка на Законот за извршување оти според тој закон ние немаме право на приговор на извршувањето. Инсистиравме извршителите барем да не известуваат дека има предмет за извршување за да можеме да се обратиме до органот и да му речеме: „министре, плати си оти потоа ќе треба да му ги платиме трошоците на извршителот“. Ние и сега им велиме дајте ни ги предметите за да не чекаме присилна наплата. Од друга страна пак извршителите си бараат пари. Согласно со законот Јавното правобранителство има право да бара извршување на судските пресуди до извршителите, а немаме ставка за таа намена. Од каде пари да ги платиме извршителите?

Преку налог на судски извршител многу лесно минатиот месец беа испумпани 800.000 евра од државниот буџет од судски спор кој со физичко лице државата го водела последниве 11 години. Сметате ли дека правобранителството реагираше доцна во случајот „Караорман“?

– „Караорман“ е предмет што не беше во надлежност на правобранителство. Агенцијата за приватизација се застапувала сама, преку полномошник-адвокат. Првпат јавното правобранителство имаше контакт со овој предмет кога Апелацискиот суд на 14 март годинава ни ја достави правосилната пресуда со која беше преправена првостепената одбивателна пресуда. По жалба на странката, се усвои барањето на „Караорман“ државата да му врати парите што тој ги платил на име купопродажна цена. Претходно, пак, утврдено е дека тој објект не бил на државата, туку на општината Струга, и има правосилна пресуда врз основа на признание во која тоа е утврдено. Тоа било основата тужителот да бара поништување на договорот за продажба и со тоа враќање на вложените пари.

Првостепениот суд го одбил барањето, а по жалба пресудата е преправена. Ние немаме сознанија за таа постапка, а немаме ни овластување затоа што не ја застапуваме Агенцијата. Со донесување на законот за извршување доаѓа до извршување на пресудата, а јавното правобранителство ја добива оваа правосилна пресуда откако доаѓа за наплата преку Министерството за економија кое е едно од правните следбеници на Агенцијата. Правобранителство го зема предметот и врз основа на пресудата веднаш поднесува барање за ревизија во благовремен рок. Тој предмет е во постапка. Значи, сите информации дека правобранителството не презело мерки за да го заштити имотот на државата се шпекулации.

Името на заменик-јавниот правобранител Миодраг Стевановиќ се споменуваше во повеќе спорни предмети за кои Државната комисија за спречување на корупцијата посочи дека не биле исцрпени сите правни лекови за да се заштити имотот на државата?

– Стевановиќ беше разрешен од функцијата. Причините не ги знам. Во правобранителството преземаме акции, работиме, но можеби тоа не е толку транспарентно како што работи Државната комисија за спречување на корупцијата. Правобранителството не го употребува терминот „организиран криминал“ толку лесно. За да го кажеш, треба да имаш цврсти докази.

Се сметате ли за одговорни за случајот „УПА Ентерпрајс“?

– Јавното правобранителство било учесник само во постапките како застапник на Министерството за транспорт и врски во парничната постапка. По добиените сознанија за пресудата од Врховниот суд од 2002 година во управна постапка во која не учествуваше правобранителството направен е увид и утврдено е дека тој доказ дотогаш не бил изнесен. Потоа, поднесен е предлог за повторување на постапката.

Како може да не сте знаеле за доказот, односно за пресудата на Врховниот суд?

– Станува збор за затајување комуникација меѓу институциите. А во законот за правобранителство, од друга страна органите се должни да даваат податоци и известување за секој предмет или сознание што го имаат.

Некогаш е добро да не се поднесе жалба

Јавноста почна со прст да покажува кон правобранителството откако се отвори случајот „Бачило“ и исплатата на 727.000 евра. Најпрво тврдевте дека во тој случај сте направиле се за да го заштитите државниот имот, а потоа побаравте повторување на постапката. Зошто?

– Новите докази што беа доставени до правобранителството беа основа да бараме повторување на постапката и таа е во тек. Институтот „повторување постапка“ како вонреден правен лек постои уште од времето на формирањето на судовите. Тој не е за џабе. Секоја странка кога ќе дознае за некој нов момент а е во негова корист, нормално е дека тоа ќе го искористи. Сепак, не секогаш неподнесување тужба или жалба е незаконско постапување. Баш напротив. Неподнесување тужба или жалба некогаш е баш законско постапување за да се намалат трошоците, каматите, времето и угледот на странките.

Нема основа да поднесуваме тужба за „Фершпед“

Ве поврзуваат со Штерјо Наков, а во јавноста се коментира дека не го отворате прашањето за спорната приватизација на „Фершпед“ токму од тие причини.

– Под моето лично и професионално достоинство ми е да ги коментирам наводите за мојата наводна поврзаност со влашкото лоби. Што се однесува до приватизацијата на „Фершпед“, сметаме дека со овие докази нема основа за да се поднесе тужба.