Свет
Демонстрации во Либија против отцепувањето на регионот Сиринајка
Илјадници Либијци денеска демонстрираа во двата најголеми градови, Триполи и Бенгази, во протест против племенските лидери на истокот на земјата кои бараат тој дел на земјата да добие полусамостојност.
Илјадници Либијци денеска демонстрираа во двата најголеми градови, Триполи и Бенгази, во протест против племенските лидери на истокот на земјата кои бараат тој дел на земјата да добие полусамостојност.
Демонстрантите извикуваа слогани за единство на земјата и фрлаа со чевли по фотографиите на шефот на регионалниот совет на регионот Сиренајка, Ахмед Зубаир ал-Семуси.
Сиренајка го опфаќа речиси целиот источен дел на Либија долж границата со Египет, од крајбрежниот град Сирт, со Бенгази како главен град на регионот. Токму таму во петокот лидерите на источнолибиските племиња и милиции го објавија барањето за федерализација на земјата. Во Сиринајка се наоѓаат две третини од вкупните резерви на нафта на земјата.
Во интервју за британската ТВ мрежа BBC, Сенуси најави дека е подготвен да преговара со централните власти на Либија за воспоставување на полуавтономен дел на Либија, кој би се нарекувал Сиринајка и кој е пребогат со нафта. Тој истакна дека е решен да се избори за федерализација на земјата, но дека е подготвен за дискусија каква форма би имало осамостојувањето.
Од своја страна, привремениот лидер на земјата Мустафа Абдел Џалил преку националната телевизија предупреди дека единството на земјата ќе биде одбрането и со сила, ако треба.
Демонстрациите беа поттикнати најмногу од верските лидери, кои во петочната молитва ги предупредија верниците дека планот за автономија ќе ја растури државата. На Плоштадот на мачениците во Триполи, каде што се одржаа најголемите демонстрации, луѓето извикуваа „Не на федерализмот“ и „Либија е една“.
Познавачите на состојбите во Либија велат дека декларацијата за полуавтономија има голема поддршка меѓу жителите на Бенгази, кои се незадоволни од бавноста на промените по падот на Моамер Гадафи. Сепак, велат тие, дури и меѓу нив нема целосен консензус. Народот кој живее во Сиринајка, познат како Берка беа особено запоставени во времето на Гадафи, кои целиот развој на земјата го насочи кон западниот дел.
По стекнувањето со независност во 1051 година, трите главни региони на Либија имаа автономен статус, здружени во федерално уредување, се додека тоа не беше целосно отфрлено во 1963 година.
Планот на Регионалниот совет на Сиринајка за автономија предвидува регионален парламент и контрола врз полицијата и судовите, но не бара целосна поделба на земјата. /крај/bbc/сс/
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

