Невладините организации и антикорупционерите им дишат во врат на сите партии кои претендираат да го освојат тронот на власта

НВО и антикорупционерите им дишат во врат на партиите

Невладините организации и антикорупционерите им дишат во врат на сите партии кои претендираат да го освојат тронот на власта. Со ангажирани агенции го мониторираат секој изборен чекор во политичката кампања која стартуваше на 15 јуни, а треба да финишира на 3 јули. На тапет се митинзите и она што вклучува за нивно организирање, закуп на простор, осветление, озвучување, музички ѕвезди, огномет, спотовите и платените политички програми на радио и на телевизија, рекламните страници во весниците, бројот на билбордите и нивните димензии, печатените програми, флаери, капи, маици, пенкала, беџови. Посебно ќе се набљудуваат партиите во власта – СДСМ, ЛДП и ДУИ- но нема да куртулат и опозициските, како ВМРО-ДПМНЕ, која во претходните изборни циклуси пријави смешни трошоци на кои никој не може да им поверува. Поентата на интензивниот мониторинг е добивање показатели колку се веродостојни финансиските извештаи на партиите кои по завршување на изборите треба да се отчитаат пред ДИК, ДЗР и Собранието со она што се случува во реалноста.

„Транспарентност Македонија" стартуваше со проект за набљудување на финансиите на партиите во политичките кампањи. Покрај настаните во Скопје, ќе се следуваат партиските промоции и на локално ниво, преку регионалните канцеларии во Тетово, Кавадарци, Штип, Делчево и Ресен. Постои можност за покривање на подрачјата на уште три големи центри, Битола, Охрид и Кичево. „Целта на проектот за кој добивме пари од ОБСЕ е транспарентност на трошоците во изборната кампања и начинот на кој се обезбедуваат парите за оваа намена. Од сондажата очекуваме да дознаеме дали постои диспропорција меѓу дозволените средства евидентирани во партиските сметки и парите кои реално ќе се трошат на терен", изјави претседателката на „Транспарентност Македонија", Габриела Коневска. Притоа, потенцира дека сите донации и подароци, па дури и да се работи за парфем, мора да бидат зебележани во финансиските извештаи.

Тоа што изборните правила не го регулираат прашањето на предвремените агитации е голем пропуст, велат во невладиниот сектор. Неопходни се итни измени на постојното законско решение или сосема нов акт за финансирање на изборната кампања. Еден месец пред официјалната кампања државниот имот е раскрчмен за 100 милиони евра, тврдат во „Транспарентност", а не се знае каде и во што ќе бидат насочени. Изборите се нов циклус за корупција, а јавна тајна е дека сите инволвирани страни-поединци или компании очекуваат услуги, привилегиран статус во вработувања, добивање јавни набавки, тендери, лиценци, концесии, намалени даноци.

„За овие парламентарни избори сж треба да е дигнато на нога,. Веќе ја следиме кампањата од аспект на трошење на парите. На јавен оглас ангажиравме агенција која секојдневно доставува извештај за партиските реклами објавени во печатените медиумите. Од Советот за радиодифузија ќе добиваме отчет за политичката кампања низ реклами, спотови, платени програми во телевизиите", вели претседателот на Државната комисија за спречување на корупцијата, Михајло Маневски . Според него, можеби изгледа ситно, но било вредно да се провери дали партиите плаќаат патарина кога крстосуваат со карваните низ државава. „Очекуваме и известувања од фирмите кои најмуваат рекламни паноа, кои субјекти се во прашање, колку ќе платат".

Изборниот законик им дозволува на партиите да водат скапи кампањи, со помали шанси да го надминуваат дозволениот лимит како досега. Ако во претходните избори големите партии за 30 дена рекламирање трошеа во просек по половина милион евра и ја надминуваа границата од 400.000 евра, сега со едно евро за гласач, во кампања ќе можат да инвестираат по 1,7 милион евра. Поединец-физичко лице за партија може да донира по 5.000 евра, а фирма-правно лице до 20.000 евра. Сепак, и тука нема гранична линија, бидејќи не се потенцира колку пати можат да донираат исти лица или компании. Ниту една партија не сака да каже од каде ќе добие пари за кампања. Кријат кој ќе ги одврзе ќесињата за нив.

Меѓународните експерти им порачаа на партиите дека финансиските извештаи за тоа колку пари добиле за кампања, од кого и како ги потрошиле мора да бидат прецизни. Мора да се наведе секоја донација, заем, долг, кредит или бесплатна услуга. Спонзорите мора да бидат објавени, со име и презиме, да се знае износот на парите, од каде доаѓаат и кога се ставени на партиската жиро-сметка. Мора да се пресечат тајните канали на финансирање на партиите, преку јавните претпријатија и фондовите. Ќе одолеат ли партиите на прикривање на финансиите од бизнисот за политиката, останува да се види.