„Во Македонија недоследно се спроведува начелото

на примена на посебни истражни мерки и се крши правото на приватност“, оценува

Сашко Дукоски од Хелсиншки комитет.

СВЕТЛАНА УНКОВСКА

„Во Македонија недоследно се спроведува начелото

на примена на посебни истражни мерки и се крши правото на приватност“, оценува

Сашко Дукоски од Хелсиншки комитет. Тој тврди дека во анализата која Хелсиншки

ја спровел во шесте случаи кога имало примена на посебни истражни мерки е

утврдено дека во сите случаи постојат сериозни процедурални недостатоци и

злоупотреби. Вакви посебни истражни мерки се применуваат во борбата против

организираниот криминал или тероризам, односно за откривање сторители на

потешки кривични дела за кои е предвидена казна од најмалку 4 години или, пак,

делото се врши во група не помала од три лица, а дозвола за примена на посебни

истражни мерки издава јавниот обвинител или истражен судија. Дукоски го наведе

случајот на прибирање докази за откривање меѓународна група што се занимавала

со трговија со дрога. Во оваа група било инфилтрирано лице на Американската

агенција за борба против трговија со дрога (ДЕА) со прикриен идентитет и во

овој случај беа уапсени двајца грчки и четворица македонски државјани. Тој во

групата бил инфилтриран уште од јули 2004, но одобрение добил дури во ноември,

значи пет месеци недозволено учествувал во истражната постапка по наредба на

МВР.

„Во случајот ’Југ‘ за трговија со мигранти и во случајот со цариниците

осомничени за поткуп, исто така, постојат недоследности при истражните мерки“,

истакнува Дукоски. Според него, во случајот со поткупот на цариниците не може

да се преземат овие мерки, бидејќи на снимките немало група од најмалку три

лица како што барале одредбите, туку само по едно. За четвртиот случај кога во

група што се занимавала со трговија со дрога било инфилтрирано лице за да се

добијат снимени докази, во судскиот процес биле користени снимките, но без

тонски запис. „Не може да постои само снимка, а да нема звук. Во таква

ситуација имаме нем филм во кој се претпоставува кој што зборува и се договара

и со таков нем филм да судите некој со многу сериозни казни“, рече Дукоски. Тој

нагласи дека од сите анализирани предмети Хелсиншки комитет упати на големи

злоупотреби при примената на вакви мерки, но праша како поминува тоа и кај

јавниот обвинител и кај истражниот судија.

„Нашата интенција не е да се намалат ингеренциите на органите за истрага, туку

доследно да се применуваат правилата согласно со Законот за кривична постапка“,

нагласи тој. Како посебни мерки Законот предвидува следење комуникации и влез

во дом и други простории, потоа увид и пребарување компјутерски систем и

одземање податоци, тајно набљудување, следење и аудиовизуелно снимање,

симулирање кривични дела, како и користење лица со прикриен идентитет.

Според Елена Брезоска од Хелсиншки комитет, нашата земја мора да ги почитува

меѓународните стандарди при примена на посебните мерки. Конвенцијата што ја

потпиша Македонија во 2006 година обезбедува примена на вакви мерки, но

исклучиво за дела што се сметаат за сериозен криминал. Од Хелсиншки тврдат дека

во овие случаи досега не се применила мерка прислушување, но дека се користени

листинзи на повици на „Космофон“ и „Т-мобиле“, што повторно го сметаат за

кршење на правото на приватност.