Британија разгледува преземање на натамошни мерки против Русија, откако нејзината утврдила дека „најверојатно“ рускиот претседател Владимир Путин го одобрил труењето на поранешниот шпион Алесандар Литвиненко, додека Москва ги отфрлија заклучоците на истрагата како пристрасна и нетранспарентна и оти од криминален случај прави политички.

Во Лондон во четвртокот беше објавен извештајот на истрагата за смртта на поранешниот офицер на руското разузнавање Александр Литвиненко, за кој се верува дека бил отруен во Велика Британија во ноември 2006 година. Британските власти утврдиле дека извршители на убиството се руски државјани, особено Андреј Луговој, сегашен пратеник во Државната Дума од либералната партија, и претприемачот Дмитриј Ковтун, како и дека „најверојатно“ за тоа наредба дал рускиот државен врв, алудирајќи дека наредбата за ликвидација на двојниот шпион дошла од рускиот претседател Владимир Путин.

„Заклучокот дека убиството е одобрено на највисоките нивоа на руската држава е крајно вознемирувачки. Тоа не е начин на кој се однесува една држава, а не пак членка на Советот за безбедност на ОН. Во светлината на наодите на истрагата го разгледуваме преземањето на натамошни акции“, изјави во четвртокот портпаролката на британскиот премиер Дејвид Камерон.

Руското министерство за надворешни работи ги отфрли заклучоците на британската истрага за ликвидацијата на поранешниот агент на КГБ, Александар Литвиненко во Лондон во 2006 година, соопшти дека водењето на овој случај на овој начин може да им наштети на билатералните односи.

Портпаролката руската дипломатија, Марија Захарова, на брифинг во Москва кој беше директно пренесуван на интернет ја обвини Велика Британија за политизирање на криминален случај.

„Жалиме што едно чисто криминално дело се политизира и ја пореметува атмосферата во нашите билатерални односи. Тој процес…., не беше транспарентен за руската страна, ниту за тамошното општество, поради начинот на кој материјалите се разгледувани зад затворени врати под изговор дека се тајни“, истакна Захарова.

Според неа, конечниот исход е резултат на „политички мотивиран и крајно нетранспарентен процес“.

Британската министерска за внатрешни работи Тереза Меј изјави дека владата ќе го повика рускиот амбасадор во Лондон да му изрази незадоволство поради, како што вели, несоработката на Москва во истрагата за убиството на Литвиненко, за кое се обвинети .

„Резултатот од истрагата којашто година ипол се одвиваше без јавност, водена од наводно професионален судија, за нас не е неочекуван…. Тоа е логичен резултат на квазисудскиот процес. Единствената цел е да се обвини Русија, нејзините претставници, нејзиното водство…. држејќи го случајот во тајност и далеку од јавноста“, одговори портпаролката на руското министерство за надворешни работи.

Британските власти првично во јули 2013 година одбија да спроведат јавна истрага за труењето на Литвиненко. Судскиот вештак изјави тогаш дека владата на Велика Британија го одбила неговото барање за спроведување јавна истрага за убиството на поранешниот советски шпион Александар Литвиненко во Лондон во 2006 година. Вештакот од судска медицина Роберт Овен го испрати тоа барање до британското министерство за правда откако утврдил дека неговата сопствена истрага имала недостатоци, бидејќи не можел да истражи дали Москва стои зад убиството.

Јавната расправа/истрага го замени другиот правен процес – истрагата, стопирана по решението на Овен да се разгледуваат како значајни документи, коишто можеби се однесуваат на можната улога на руската држава во смртта на Литвиненко и прашањето за можноста за спречување на неговата ликвидација.

Јавна расправа, за разлика од истрага, дозволува одржувањето затворени состаноци на коишто може да се разгледуваат тајни документи. Тоа е причината зошто вдовицата на поранешниот офицер на руската федерална безбедносна служба ФСБ офицер. Марина Литвиненко инсистираше на одржување на постапката. Доколку британските власти ја одбиеја расправата, таа се закани дека ќе се повлече од истрага.

Литвиненко почина на 23-ти ноември 2006 година, на 44-годишна возраст набргу по добивањето на британското државјанство, како резултат на труење со високо радиоактивен полониум 210. Неговото здравје брзо се влошувало по состанокот со поранешните руски колеги, Андреј Луговој и Дмитриј Ковтун со кого пиел чај во лондонскиот хотел „Милениум“. Наводно, според британските медиуми, тој на смртната посетела го обвинил рускиот претседател Владимир Путин.

За неговата смрт обвинети се руските тајни служби, конкретно Андреј Луговој. Смртта на Литвиненко доведе до нагло заострување на односите меѓу Москва и Лондон.

Истрага, која треба да ги утврди причините и околностите на смртта на Литвиненко, официјално беше отворена многу брзо по неговата смрт во 2006 година, а главната расправа започна на 2-ти октомври 2013 година.

Како заинтересирани страни, на кои им се претставени сознанијата се тимот адвокати, вдовицата Марина Литвиненко, беше рускиот бизнисмен Борис Березовски, кој бил близок пријател и спонзор на починатиот агент и кој минатата година беше пронајден мртов во неговата куќа во Англија откако претходно му пишувал покајнички писма на Путин, лондонската полиција, Кралското обвинителство, британската влада (во чијашто надлежност се специјалните служби).

Исто така, како заинтересиран страна се јави и Истражната комисија на Руската Федерација. Претходно, Андреј Луговој, главниот осомничен за убиството на Литвиненко според британската страна, го објави своето повлекување од истрагата, бидејќи не е уверен во нејзината непристрасност, што уследи откако судијата од независната истрага се согласи да не се откриваат дел од документите во овој случај, чиешто објавување според настојувањето на британското министерството за надворешни работи може да ја загрози националната безбедност.

Претходно во 2012 година на расправата пред отворањето на истрагата за смртта на поранешниот руски разузнавачки офицер, адвокатот Бен Емерсон, кој ја застапува вдовицата на Литвиненко, соопшти дека Литвиненко бил платен британски агент. Според него Александар Литвиненко бил регистриран платен агент на МI-6, а негова врска бил агентот под псевдоним Мартин, преку кој се поврзал со шпанските разузнавачки служби. Работата за британските, како и за шпанските разузнавачки служби била плаќана со пари кои биле префрлани на банкарската сметка на Александар и Марина Литвиненко, додека некои биле плаќани и во готово, рече тогаш Емерсон.

Адвоактот Емерсон, исто така, соопшти дека Литвиненко се сретнал со Мартин на 31-ви октомври 2006 година, ден пред труењето и дека истиот тој Мартин ќе биде повикан како сведок да учествува во предистражната постапка.

Истрагата за смртта на Литвиненко ја води антитерористичкиот оддел на Скотланд јард. Сите информации поврзани со причините за смртта на Литвиненко се држат во тајност.

По смртта на Литвиненко британските агенции за заштита на здравјето тврдеа дека во неговиот организам нашле големи количества од радиоактивниот елемент полониум-210. Но, ден пред смртта на Литвиненко, неговиот лекар тврдел дека нема никакви знаци на труење со радиоактивни супстанци.

Таткото на Литвиненко, Валтер, претходно ги обвини руските власти за смртта на својот син, но на почетокот на минатата година го нарече својот син предавник и изрази желба да се врати во Русија. Валтер Литвиненко рече дека го сменил мислењето за синот кога дознал дека во целито случај, според сè судејќи, е вмешана британската разузнавачка служба.

Според сведочењето на сопругата Марина Литвиненко, првата исплата во износ од 18 илјади фунти била префрлена на сметката на сопружниците Литвиненко кон крајот на 2003 и почетокот на 2004 година. Потоа MI-6 на Александар Литвиненко му дал лажен пасош. Уплатите во износ од две илјади фунти продолжиле да доаѓаат месечно сѐ до март 2007 година./крај/мф/сн

Извор: Макфакс