Конзервативната Народна партија на досегашниот шпански премиер Маријано Рахој е победник со освоени околу 28 отсто од гласовите на досега најнеизвесните парламентарни избори во воспоставувањето на демократијата во земјата, покажуваат резултатите по пребројувањето на 89,72 отсто од изборниот материјал.

Со овие резултати завршува периодот од 1978 година во Шпанија на чија политичка сцена од падот на диктатурата на Франко во 1975 година наизменично се менуваа Народната партија, од десниот центар, и социјалистичката партија PSOE и, како што забележуваат локалните коментатори, започнува неизвесниот период на политички компромиси и коалиции.Првпат, имено, ниедна партија не успеа да освои 176 од 350-те места во парламентот, што ќе ѝ овозможеше непречено да владее и да го избере премиерот. Според прелиминарните резултати, Народната партија добива 122 мандати во парламентот, а Шпанската социјалистичка работничка партија (PSOE) 91 пратеник. Левичарската групација Подемос (Можеме) која се противи на острите мерки за штедење, освојува 69 мандати и така првпат влегува во парламентот, како и либералната партија Граѓани, која би имала 40 пратеници во парламентот.Ваквите изборни резултати внесуваат целосна неизвесност околу формирањето на владата и изборот на премиерот. Засега воопшто нема навестувања кој со кого и под кои услови би можел да коалицира, а пред изборите имаше само нагаѓања во медиумите. Од избувнувањето на економската криза во 2008 година која придонесе за губењето на илјадници работни места, а корупциските скандали ја продлабочија недовербата во двете етаблирани партии, порасна незадоволството коишто во 2014 година доведе до создавање на двете нови партии Подемос и Граѓани. Така, сега четирите главни партии ќе бидат принудени на тешки преговори, што во Шпанија досега се нема случено на национално ниво, а тоа може да доведе до парализа на процесот на формирање на власта.Така се потврдија предвидувањата за комплицирана ситуација со можните коалиции коишто ќе бидат формирани во парламентот, имајќи предвид дека ниедна од партиите во страв од губењето гласови до последниот ден од кампањата јасно не посочи со кого од конкурентите има намера да преговара.Теоретски постојат неколку опции за формирање влада. Првата е меѓу Народната партија и Граѓаните, и таа се чини најлогична, бидејќи програмата на десноцентристите воопшто е блиска на конзервативците. Но проблемот е во тоа што мнозинството од оние коишто ќе гласаат за Граѓаните всушност гласаат против Рахој како премиер. Односно за да формира ваква влада, Народната партија ќе треба да го жртвува Маријано Рахој, предложувајќи ја како негова алтернатива вицепремиерката Сораја Сајнц де Сантамарија, којашто патем на предизборните дебати меѓу четворицата челници учествуваше наместо Рахој. Или, пак, да прифати владата да ја води челникот на Граѓаните, Алберт Ривера. Меѓутоа, оваа опција е несигурна, бидејќи 36-годишниот Ривера нема доволно политичко искуство.Самиот Ривера неколку дена пред изборите индиректно навести дека тој можеби ќе ја поддржи Народната партија, негирајќи ја можноста неговата партија да се присоедини на ткн „коалиција на малцинството“. Заменикот генерален секретар на Граѓаните, Хозе Мануел Виљегас, изјави дека партијата може да се воздржи од гласањето за избор на владата, за да не се меша во формирањето на влада од страна на победникот на изборите, без разлика дали тоа ќе биде Народната партија или PSOE.Втората опција, за којашто многу беше зборувано во предизборието но никој официјално не ја потврди, е варијантата да биде формирана „голема коалиција“ на конзервативците и социјалистите. Кога станува збор за можноста од формирање ваква коалиција, таа е логична само во поглед на настојувањата да се одржи политички стабилна ситуација во земјата, но е во спротивност со политичката традиција. Рахој изјави дека „никогаш не предлагал таква коалиција“, како и дека сите преговори околу можните коалицирања може да започнат по понеделник. Покај тоа, имајќи го предвид навредливиот и крајно неприфатлив тон на кој лидерот на социјалистите Педро Санчез се обраќаше во дуелите со Рахој „еден на еден“, малку е веројатно да се очекува дека е можна таквата коалиција, па дури и да се водат преговори за неа.Некои коментатори очекуваат формирање ткн „лева коалиција“ која би ги обединела социјалистите, Подемос и помалите партии од Обединетата левица, во која влегуваат крајно левите партии и комунистите кои на изборите одат како коалиција Народно единство – Обединета левица. Кон неа би можела да се приклучи и Баскиската националистичка партија (PNV), левата националистичка баскиска партија Amaiur и Демократската конвергенција на Каталонија на главниот поборник на каталонската независност Артур Мас.Рахој изјави дека многу стравува од повторувањето во Шпанија на ткн „португалско сценарио“, кога десницата која победи на изборите, беше принудена да им ја предаде власта на левите сили, кои успеаја да договорат коалиција. „Тоа би било многу лошо за нашата земја, бидејќи ќе биде во спротивност со мнението на граѓаните“, изјави неодамна Рахој./крај/мф/сн

Извор: Макфакс