Официјална комеморација на денот на одбележувањето на холокаустот во Чешка вторникот се одржа во Терезин, во близина на главниот град Прага, со откривање на споменикот што на жртвите на нацистичкиот погром им го посвети чешкиот скулптор Алеш Весели, како и со уметничка програма во чест на жртвите на овој нацистички логор од времето на Втората светска војна, бидејќи за нив уметноста била потврда дека се уште се човечки суштества, пренесуваат чешките медиуми.

Сторијата за своите родители, кои го преживеале логорот, ја раскажал Томаш Краус, а сопственото сведоштво по завршувањето на музичката програма го изнел и преживеаниот логораш на Терезинското гето, Феликс Колмер. По сведоштвото на израелскиот рабин Меир Лау, претседател на советот Јад Вашем, кои исто така го преживеал холокаустот, обредот бил завршен со еврејската молитва за мртвите (кадиш), и со изведба на композицијата „Ел Малеи Рашамим“.

И Меѓународниот форум во Прага и комеморацијата во Терезин биле проследени со уметничка програма, бидејќи уметност во овој логор не замрела. Многу истакната уметници од поранешна Чехословачка, Австрија, Германија и поранешна Југославија, биле затворени во Терезиенштад заедно со писатели, научници и друга интелектуална елита. „Културата во Терезин беше последната кревка спојка со човечкиот живот, како нишка која храбро остана нескината“, сведочел еден од преживеаните уметници.

За нацистичката пропаганда токму логорот Терезин и’ служел за измама на меѓународните хуманитарни организации во Втората светска војна и го претставувала како логор во кој има богат културен живот.

Пијанистката Алис Херц-Зомер која го преживеала логорот и почина минатата 2014 година, има изведено повеќе од сто концерти во Терезин, за што го сними и документарниот филм „Музиката ми го спаси животот“. Во понеделникот вечерта пијанистката Наталија Романенко во Прашкиот дворец, во кој беше одржан Меѓународниот форум, изведе дела од концертот „опус 25“ од Виктор Улман кој го компонирал во логорот, меѓу другото и опера, и го водел оркестарот сé додека не бил префрлен во Аушвиц каде е убиен во гасна комора. Композиторот Ханс Краса ја компонирал детската опера „Брундибар“, од којашто дел во вторникот на комеморацијата изведоа деца од Прага и до Терезин. Во вторникот и оркестарот на Руската национална филхармонија го изведе делот „Жолти ѕвезди“ на рускиот композитор со еврејско потекло Исак Шварц.

Гратчето во северозападна Чешка, подигнато во XVIII век како утврдување, наречено според царицата Марија Терезија, на почетокот од XX век служел како затвор, во којшто, меѓу другите, бил заточен и умрел извршителот на Сараевскиот атентат, Гаврило Принцип.

Меѓутоа, Терезиенштад, според германскиот назив, стана синоним за страдањата на чешките Евреи во текот на холокаустот во Втората светска војна. Нацистичките власти ова гратче го пренамениле во 2гето за пензионирани“ австриски германски Евреи, повозрасни до 65 години. Се проценува дека во периодот од 1941 до 9-ти мај 1945 година кога е ослободен, низ логорот минале 150 илјади, од кои најмалку 15 илјади деца, а се проценува дека во него починале меѓу 33 до 60 илјади луѓе, од епидемија, неисхранетост и исцрпени од работа, и таму со месеци и години биле држени пред со желница да бидат транспортирани во логорите на смртта како Треблинка и Аушвиц-Биркенау кај денешен Освенцим во Полска./крај/мф/сн

Извор: Макфакс