Колумбиската влада и марксистичката бутновничка група Револуционерни вооружени сили на Колумбија (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – FARC), во саботата постигнаа нов изменет договор за завршување на 52-годишниот вооружен конфликт во кој загинале најмалку 260.000 луѓе, 45.000 се водат како исчезнати, а 6,9 милиони лица се раселени, и покрај тоа што пред повеќе од еден месец Колумбијците на референдумот неочекувано не го прифатија нивниот мировен договор кој по четиригодишни преговарања го потпишаа кон крајот на септември.

„Постигнавме нов, конечен договор за завршување на вооружениот конфликт кој содржи измени, појаснувања и некои нови одредби“, се истакнува во заедничкото соопштение коешто го прочитаа дипломати од Куба и од Норвешка, кои беа гаранти на мировниот процес.

Колумбискиот претседател Хуан Мануел Сантос нагласи дека станува збор за „подобар договор“. „Прилагодивме и изменивме 56 од 57 прашања со коишто се занимававме, така што можеме да градиме потраен и постабилен мир“ порача Сантос.

Со новиот договор не се чепкаат клучните прашања, вклучително и разоружувањето на FARC, кој ќе стане политичка партија којашто ќе може да излезе на избори по четири години. Но со него се воведуваат неколку „новитети“ во клучните одредби од оригиналниот мировен договор, изјави главниот владин преговарач Умберто де ла Кале.

Новиот план е дотеран откако групите кои му се противеа на првичниот договор предложиле измени како почетна точка на разговорите. „Измените и појаснувањата не ги менуваат клучните работи околу кои се договоривме“, истакна Де ла Кале,

Претседателот Сантос рече дека не усвоен предлогот да се забрани учество на изборите на бунтовничките водачи кои се одговорни за тешки злосторства. Истакна, исто така, дека со новиот договор ќе биде задржана одредбата според којашто челниците на FARC ќе избегнат секаков судски прогон, доколку ги признаат своите недела и им платата отштети на жртвите. Но, додаде дека ќе бидат специфирани „некои ограничувања за нивната слобода“.

снСпоред досегашниот договор во следната половина година, околу осум илјади преостанати борци на FARC ќе бидат разместени во 23 региони во земјата каде што ќе го предадат оружјето во процесот кој ќе го надгледуваат Обединетите нации.

Според договорот, FARC до 2018 година ќе има претставници во конгресот, но без право на глас, а потоа до 2026 година ќе има десет претставници со право на глас, без разлика на изборните резултати.

Главниот преговарач на FARC, Иван Маркез, изјави дека „сето она што сега треба да се стори е да се примени новиот план“.

Ниедна од страните не соопшти дали и новиот договор ќе треба да биде потврден на референдум.

Американскиот државен секретар Џон Кери оцени во соопштение дека новиот договор „претставува значаен чекор напред на патот на Колумбија кон преведен и траен мир“.

Претставниците на FARC и на колумбиската влада упорно се состануваа за да го спасат мировниот план за кој се преговараше четири години и кој гласачите неочекувано го отфрлија на почетокот од октомври. Колумбијците изненадија отфрлајќи го на референдумот предлогот на историскиот мировен договор кој владата и бунтовниците го договорија во кубанската престолнина Хавана на 24-ти август, а го потпишаа во Колумбија на 26-ти септември годинава.

Иако анкетите предвидуваа голема победа на приврзаниците на мировниот договор, тесниот резултат со 50,21 отсто гласови „против“ наспроти 49,78 отсто гласови „за“, со излезност од 62 отсто, укажува дека Колумбија е поделена во врска со начинот на кој треба да запре најстариот вооружен судир на северната хемисфера. Тоа претставуваше и голем удар за претседателот Сантос, добитникот на годинешната Нобелова награда за мир поради овој историски договор.

FARC e најголемата од бунтовничките во Колумбија и најстара во Латинска Америка, којашто официјално има околу осум илјади борци, главно повлечени во руралните области. Герилата во 2012 година вети дека нема да грабнува цивили и да бара откупнина, но не се откажуваше од грабнувањето полицајци и војници кои ги смета за воени заробеници.

Инаку, двете колумбиски герилски движење FARC и ELN, прогласија прекин на борбените дејствија од 20-ти до 28-ми мај 2014-та, пред одржувањето на претседателските избори на 25-ти мај таа година.

Досега од почетокот на преговорите FARC во два наврата еднострано прогласуваше примирје и повеќепати без успех бараше од владата и таа да прогласи примирје. На почетокот од годинава беше објавено третото примирје што го прогласија Револуционерните вооружени сили на Колумбија (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – FARK), но е прво коешто го прифати и втората по големина бунтовничка групација во Колумбија.

Претставници на колумбиската влада и на FARK на 19-ти ноември 2012 година на Куба започнаа преговори за ставање крај на речиси конфликтот. Досега беа одржани девет круга на преговорите а во мај 2013 година беше постигнат договор со кој се повикува на економски и социјален развој на руралните области, а договорено е и делумна поделба на земјата на локалното население, што го решава еден од главните проблеми поради кои FARC во 1964 година го започна бунтот. Колумбиската влада се обврза да ги подобри услугите и инфраструктурата во руралните подрачја во рамките на широките напори за намалување на долгогодишните социјални и економски нееднаквости, а како едно од големите прашања беше прашањето за учеството на FARC во политичкиот живот на Колумбија.

Аналитичарите велат дека досега најмоќната бунтовничка организација во Колумбија од 2002 година претрпува силни порази од владините сили, а во последно време се забележани масовно дезертирање од нејзините редови, па бројката нејзини борци во моментов се проценува до седум илјади. Според колумбиското министерство за одбрана, во моментов бројката на борците е и до 60 отсто помала отколку во 2000 година, или приближно осум илјади борци.

Во 2008 година, FARC за кусо време загуби три од седумте високи команданти. На 1-ви март таа година во напад на колумбиската војска врз камп на FARC на територијата на Еквадор беше убиен Раул Рејес, на 7-ми март шефот на внатрешната безбедност на FARC, за награда од милион долари го уби вториот човек во раководството на герилата, Иван Риос, и на 26-ти март од срцев удар почина основачот и лидер на формацијата, 78-годишниот Мануел Маруланда.

Со смртта на почетокот од ноември 2011 година на 63-годишниот Алфонсо Кано, еден од неколкумината од кои потекна идејата за формирање на FARC и главниот идеолог на движењето, можноста за добивање поддршка од локалното население и за спротиставување на владините сили за „изградба на Нова Колумбија”, беше доведена во прашање.

Армијата на националното ослободување (Ejército de Liberación Nacional, ELN), пак, се проценува дека во моментов брои меѓу 2.500 и 3.000 борци. Оваа леворадикална терористичка организација е исто така формирана во 1964 година, од група студенти кои враќајќи се од студиите на Куба, сакаа во Колумбија да го увезат револуционерниот модел на „Островот на Слободата”.

Движењето го иницира студентскиот лидер Фабио Васкез, а потоа свештеникот Камило Торес, познат универзитетски професор и поборник на еднаквоста и доследен марксист, кој критички настроен кон социјалната нерамноправност во Колумбија, подоцна се приклучува, како иден поборник на теологијата на ослободувањето за спроведување на идеите во практиката, преку револуционерна борба. Тој загинал во својата прва борбена акција во напад врз патрола и стана симбол за организацијата, но и за други свештеници кои го следеа неговиот пример.

По бројните неуспеси и порази, во почетокот на 1970-те отецот Мануел Перез стана еден од челниците на ELN и остана на неговото чело до смртта во 1998 година. Перез се смета основоположник на конечната идеологија, којашто е мешавина од марксизам, геваризам и „теологија на ослободувањето”. Нејзина цел е да се надмине социјалната неправда, сиромаштијата и политичката нестабилност во традициите на христијанството и марксизмот со користење на методи на герилската војна. Во периодот меѓу 1973 и 1974 година на ELN ѝ беше нанесен тежок удар, но движењето сепак успеа да опстане.

И ELN учествуваше во разговорите за приклучување кон мировните преговори коишто до 1998 до 2002 година ги водеше владата на Андрес Пастрана со FARC, но владината иницијатива за формирање демилитаризирана зона во јужниот дел од провинцијата Боливар за ELN беше запрена под притисокот на ултрадесничарските Сили за самоодбрана на Колумбија.

Во изминатите години „ескадроните на смртта” на Урибе, како и засилените воени операции на колумбиската армија нанесоа големи порази на ELN. Кон крајот на август 2013 година претседателот Сантос објави дека е подготвен за мировни преговори со ELN, откако движењето ослободи канадски геолог кој беше во заложништво седум месеци./крај/мф/сн