62. Кански фестивал

Од Кан – Благоја Куновски-Доре Стана сосема јасно зошто фестивалскиот тандем Жакоб-Фремо го темпирале за самиот крај 4-от француски претставник Влез во празнотијата  на авторот Гаспар Ное. Без разлика на конечната одлука на жирито, 62-риот Кан го доби моралниот победник што ја одбележува годинашната компетиција, супериорно потврдувајќи им го со тоа висококвалитетниот настап на домаќините. Ако лани победи едноставната ТВ-драма Клас на режисерот Лоран Канте, снимана во ентериерите на едно училиште, овојпат доколку имаше две Палми обете би требало заслужено да му се доделат на ова ремек-дело во кое Ное, покрај режијата, е и сценарист, снимател, монтажер и продуцент. Влез во празнотијата е магична, експлозивна драма за сестрата Линда (ја игра новото шпанско актерско откритие, новата Пенелопе Круз, Паз Де Ла Хуерта на која ì нема рамна во конкуренцијата за женската награда) и братот Оскар, кои, по семејната трагедија кога во тешка сообраќајка умираат нивните родители кои со љубов ги раѓале и одгледувале, си ветуваат дека ќе бидат неразделни. Кога ќе пораснат се среќаваат во Токио каде Оскар ќе биде убиен, како дилер на дрога, во една полициска рација. Губејќи го последното најдраго во животот – братот, Линда е очајна и сака да умре. Но, во духот на базично инспирирачката Тибетанска книга на мртвите Ное го подига филмот над реалноста, реинкарнирајќи го духот на Оскар во една визуелно халуциногена симфонија. Со позиција на субјективна камера од рака, нè воведува наркотички во интимата на нивните животи, меѓу раѓањето и смртта, меѓу љубовта и злото, со постојано бранување на камерата во разните амбиенти како и вертикалните, од птичја перспектива снимани панорами на цивилизациската бетонска џунгла Токио во која зрачи животната празнина. Затоа и по 2,5-часовното траење, будејќи многу асоцијации, Ное не го завршува филмот Влез во празнотијата испишувајќи Крај), туку Празнотија .По првоприкажаниот Пророк на режисерот Одиар (за кој веќе пишував), вториот филм На почетокот на режисерот Ксавиер Џианоли, ја засили позицијата на француските претставници, кон што се придружи и филмот Луди тревки  на ветеранот, 85-годишниот Ален Рене, за со филмот на Ное да кулминира супериорноста на филмовите на домаќините. Во филмот На почетокот сценаристот и режисер Џианоли тргнал од автентична животна приказна за измамник кој по излегување од затвор одново започнува од нула, но место да краде, своите незаконити акции ги става во функција на изградба на автопат, фалсификувајќи документи од една градежна компанија под лажно име. Врз таа автентична личност и патот што го градела, Џианоли прави парабола за тоа како еден негативец може да стане позитивен, да стане некој, да биде Бос кој ќе им помага на другите во сегашното време на рецесија, на безработност. Иако надвор од законот, главниот јунак (го игра одличниот Франсоа Клузе, заедно со неговиот сонародник од филмот Пророк – Тахар Рахим, најсериозни кандидати за машката актерска награда) е сепак позитивен карактер, кој алтруистички, со личен ризик за самоуништување, сака да создаде надеж за другите луѓе, за нивните животи, семејства, да биде почитуван и сакан. Така аутсајдерот прераснува во полезен човек, иако во судир со законот. Епилогот во филмот и во автентичниот живот е што измамникот бил затворен, автопатот бил завршен од узурпираната компанија, а тој, по одлежувањето на новата казна затвор, исчезнува и денес ништо не се знае за него во Франција.

Долгоочекуваниот филм на Квентин Тарантино Неславни копилиња (сниман во Франција и Германија) беше посебен настан за Кан. Тарантино е секогаш расположен за шега и смеа, со него е пријатно да се разговара, зрачи позитивна енергија, неговите филмови се дел од неговата природа. Првото чувство за Неславни копилиња е дека и тој е нов анфантерибловски резултат на темпераментниот Тарантино, кој, како автор на сценариото, нè враќа во Втората светска војна во Франција, во окупираниот Париз каде во неговата откачена визија ќе бидат убиени Хитлер и неговите соработници. Во прологот е ликвидацијата на еврејското семејство на девојката Шошона, која единствена ќе преживее и ја подготвува подоцнежната одмазда во Париското кино. Натаму, во својата визија Тарантино, во стилот на шпагети вестерните, чиј поклоник е, со многу пукање и крв, го воведува американскиот полковник Алдо (Бред Пит), кој ги предводи американските Евреи герилероси војници, наречени Копилиња, кои им се одмаздуваат на нацистите со сечење на нивните скалпови во стилот на Апачи Индијанците во вестерните. Типична тарантиновска жанр-пародија, од истата матрица на Евтини приказни, Касапски Кучиња, Убиј го Бил, Смртен доказ. Филмот Неславни копилиња има одличен кастинг во кој, не толку Пит, туку брилјира германскиот полиглот актер Кристофер Волц во улогата на СС-наредникот Ланда.

Враќањето во Кан на Алмодовар со филмот Скршени прегратки  е уште една потврда на неговиот изразен стил, овојпат создавајќи меланж од љубовен трилер и трагикомедија, пак со Пенелопе Круз, овој пат како глумицата Лена вљубена во режисерот во чија комедија игра, но е во спрега и со многу постариот продуцент кој е подготвен на сè, да плаќа но и да убие, само убавата Лена да ја има за себе. Бегајќи од злиот старец, тие се кријат во Ланзароте, но таа умира во една сообраќајка, а режисерот останува трајно слеп живеејќи го својот втор живот под псевдонимот Хари Кејн. Во пакувањето на овој филм во филм, Алмодовар намерно говори и за судбината на режисерот кој е секогаш изложен на ризик од нелојалноста на продуцентите.

Кога пишував за филмот Рибник на Шкотланѓанката Арнолд, го споредив нејзиниот филм со делата на Кен Лоуч, кој, пак, и овојпат е изразно доследен во најновиот филм Барајќи го Ерик  и заедно со својот верен соработник, сценаристот Пол Лаверти, гради ефектна драмска комедија како комбинација од фудбалска ѕвезда и негов фан. Имено, Ерик од филмскиот наслов е фактички прославениот поранешен француски интернационалец, фудбалерот на Манчестер Јунајтед Ерик Кантона, кој во филмската сторија му се појавува на неговиот фан именикот Ерик, кој пак, со неговите совети и помошта од фановите на Јунајтед, го спасува интегритетот свој и на своето семејство во конфликтот со локалните гангстери. Уште една одлично режирана верзија за испреплетувањето на најважната споредна работа на светот – фудбалот со животот.Сепак, и покрај “домашниот терен” на кој Французите сметаа, највисоката канска награда Златната палма за 2009 г. му припадна на австрискиот филм Белата лента  на режисерот Михаел Ханеке.