Деновите по бомбашките напади на 11 јули во престолнината на Уганда, Кампала, кои ги изврши екстремно исламистичката организација од Сомалија, Ал Шабааб и во која загинаа 74 цивили, африканските влади размислуваат за координирање на одмаздничките напади врз групата џихадисти

Деновите по бомбашките напади на 11 јули во престолнината на Уганда, Кампала, кои ги изврши екстремно исламистичката организација од Сомалија, Ал Шабааб и во која загинаа 74 цивили, африканските влади размислуваат за координирање на одмаздничките напади врз групата џихадисти. Како резултат на нападите, мое да дојде до промена во трендот на однесување на африканските земји и тие да ги координираат напорите да се изгради една политички и воено робусна локална иницијатива, со кои би се решавале и најкомлицираните конфликти.

Нападите на Ал Шабааб во Кампала се првите нивни напади надвор од Сомалија. Ал Шабааб се бореше против повеќе сомалиски влади откако се појави во 2008 година како радикално, милитантно исламистичко крило, кое се бори да се врати контролата врз државата која радикалните исламисти ја имаа до 2006 година. Таа година, исламистите се здружија под закрила на Унијата на исламски судови (ИЦУ), што подоцна стана познато под називот Врховен совет на исламските судови (СИЦЦ) и ја презема контролата врз поголемиот дел на Сомалија. Таа година исламистичкото востание во Сомалија беше игнорирано од повеќето африкански држави, освен од Етиопија: нејзината интервенција на крајот на 2006 година ги разби, иако не ги порази, исламистите и ги присили да се сокријат во безбедните куќи во подземјето на престолнината Могадишу и во други краишта на Африка. Пред интервенцијата на Етиопија, африканските држави се потпираа на ограничените контратерористички напори на САД, кој се сведуваа на финансирање на сојуз на сомалиски господари на војната за да ги избркаат исламистите од Могадишу. По поразот во Могадишу на сојузот финансиран од САД во јуни 2006 година, САД се координираа со Етиопија во обид да им се спротивстават на исламистите, соработка произлезена од заедничкиот интерес да се намали влијанието на џихадистите во Сомалија.

Сомалиските исламисти се прегрупираа во 2009 година, по оставката на тогашниот претседател Абдулаи Јусуф и повлекувањето на етиопските сили, кои сочинуваа лавовски дел од безбедносниот систем во Могадишу и во неколку други сомалиски градови. Етиопјанците, на кои им дојде преку глава од постојаните напади, сфатија дека им е потребна поинаква тактика. Адис Абеба бараше нов пристап, различен од нејзината унилатерална интервенција и регионалните влади дојдоа до заклучок дека за сомалискиот проблем потребно е политичко решение. За постигнат политичко решение за кое се надеваа дека ќе стави крај на конфликтот, регионалните влади се согласија да го инсталираат шеикот Шариф Ахмед за претседател на Сомалија. Шариф беше избран поради довербата што ја уживаше кај исламистите како поранешен шеф на политичката секција на СИЦЦ, но со углед на умерен политичар кој може да исти такви исламисти во владата на Сомалија. Оттаму, тој можеше да ги побие поплаките против поранешниот претседател Јусуф дека тој и неговата влада се секуларисти и слуги на Етиопија и да ги изолира радикалните струи до таа мерка што ќе станат небитни. Владата требаше да ја бранат африкански мировници од неутралните африкански земји, па така Уганда и Бурунду заеднички распоредија 6.000 во9јници во Могадишу.

Последните 18 месеци од владеењето на администрацијата на Шариф покажа дека не е ништо поспособна да му стави крај на исламистичкото востание отколку претходната влада. Ал Шабааб се бореше против владата на Шариф со иста жестина како и против владата на Јусуф, кого исламистите го обвинуваа дека е закоравен секуларист. Мировниците од Африканската унија (АУ) распоредени во Могадишу, чија бројност од 6.000 одвај ја надминуваше бројката од 5.000 борци на Ал Шабааб, беа ограничени и од правилата за ангажирање, кои од нив бараа да бидат претежно одбранбена сила со статични позиции, што на Ал Шабааб и даде голем маневарски простор. Џихадистичката група ја втера сомалиската влада во еден агол на Могадишу, а контролираат и огромни делови на саваните во централна и јужна Сомалија.  Другите сомалиски милиции, како Алу Суна Валџамаа и Хизбул Ислам повремено ја напаѓаат Ал Шабааб, но тоа се небитни напади  чија цел е пљачкосувањето.

Неспособноста на владата на Шариф да ги исполни регионални политички очекувања, заедно со нападот во Уганда, ги присили регионалните влади повторно да ги пресметаат своите опции за Сомалија, при што ниту една не најави дека ќе се откаже. Она што сега се зема предвид е промена на однесувањето: повеќе да не се гледа на проблемот како на нешто што треба да го средат слабо поддржаните интервенциски сили (без оглед дали се само етиопски или и припаѓаат на Африканската унија), туку да се размислува за робустен ангажман, кој би бил мултилатерален во своите воени и политички можности.

На пример, Уганда се подготвува да организира самит на Африканската унија на 19 јули и владата на угандскиот претседател, генерал-потполковник Јовери Кагута Мусевени во Кампала очекува да се расчисти дилемата околу потребата не само да се подржат мировните сили на Африканската унија во Сомалија, позната како АМИСОМ, туку и да се зголеми тековната бројност од 6.000 војници на 20.000 војници. Мусавени го поткрепи својот повик со додавање на уште 2.000 угандски војници во составот на АМИСОМ, згора на постоечките 3.500. АУ и истата таква источноафриканска организација Меѓувладина организација за развој (ИГАД) веќе ги почнаа консултациите за промена на правилата за ангажман на мировниците во Сомалија. Тие сакаат мировниците да можат да покренуваат напади пред тоа да го сторат востаниците и да се дозволи мировниците да доаѓаат и од држави кои се директни соседи на Сомалија. Овие промени ќе значат дека Кенија, Етиопија и Џибути можат многу подиректно да се вклучат во целиот процес иако тоа ќе биде многу контроверзно за некои Сомалијци, промените ќе послужат за неутрализирање на пропагандната машинерија која се очекува да ја покрене Ал Шабааб веднаш по ваквиот потег на регионалните влади. Овие три земји размислуваат за пружање на директна воена помош на Привремената федерална влада, што би вклучило испраќање на мировници и воена помош или изведување на ограничени самостојни офанзивни операции против позициите на Ал Шабааб во близина на нивните граници со Сомалија. Источноафриканците, исто така, се обидуваат да ги исправат политичките слабости кои беа типични за интервенцијата на Етиопија од 2006 – 2008 година.

Резултатот на таквиот ангажман ќе го преобликува начинот на кој Африканците и не-Африканците гледаат на решавањето на конфликтите во Африка. Ова не значи дека африканските влади кои се засегнати од востанието во Сомалија сакаат ова да го решат самите. Тие веќе побараа странска помош, САД прифати да достави додатна помош за АМИСОМ (и досегашната и идната помош најверојатно ќе се сведе на достава на мали огнени оружја, финансиска помош и помош во логистиката и транспортот. САД ќе ја задржи можноста за едностран напад но само против цели на Ал Каеда во Сомалија од висока важност). Но африканските влади, особено оние во Источна Африка каде што заканата од Ал Шабааб е најкритична, повеќе не чекаат другите да одлучат за нив како да ги решаваат своите конфликти. Без оглед на тоа дали Ал Шабааб ќе биде поразена или не (а востаниците секако веќе ги планираат своите наредни потези, кои би можеле да вклучуваат нови напади во регионот  или обиди повеќе странски џихадисти да му се приклучат на нивниот напор) веќе не главната поента, туку тоа е фактот дека африканските влади координираат робусна и домородна политичка и воена опција за решавање на нивните сопствени конфликти.