Четврти ден по ред нема чад од оџакот на фабриката „Фени“ во Кавадарци, но никој не се радува на почистата животна средина во градот. Кавадарчани живеат во страв дека поради огромните долгови ќе се затвори фабриката и околу 850 вработени ќе останат без работа.

Празен е паркингот на фабриката. Вработените велат дека во убавите времиња се барало место повеќе. По некое возило паркирано под сенките покажува дека сепак има луѓе кои дошле да работат.

Од вторникот единствената производна линија што е во функција  работи на одржлив минимум со 5 мегават-часа, односно се одржува топла само за да не се изгаси целосно. Производство нема.

Иако производниот процес сопрел неочекувано, вработените велат дека состојбата во фабриката, посебно последниве неколку месеци,  укажувала дека прекин е неминовен.

„Макфакс“ дојде до Орданче Бошковски, сега веќе поранешен вработен во „Фени“,  кого работниците го посочуваат како една од првите жртви на лошите состојби. Официјално добил отказно решение поради статус на Фејсбук, но тој вели дека раководоството само барало начин да го отстрани поради тоа што гласно почнал да го искажува незадоволството на работниците.

Проблемите му почнале откако станал член на синдикалната организација. Во моментот кога се подготвувале за штрајк, незадоволни од намалувањето на платите, надлежните од фабриката го обвиниле за дефект настанат кога тој не бил на работа. Бил даден на Дисциплинска комисија, заедно со уште еден колега. Комисијата не нашла вина ниту кај него, ниту кај колегата, но кога се вратил на работа по суспензијата, првиот работен ден го дочекало отказно решение.

„Сметам дека сум неправедно избркан од работа. Поднесов две тужби против ‘Фени’, едната е за мобинг што ми го вршеа последните месеци на работа, а другата за отказното решение“, вели Бошковски.

Тој нагласува дека незадоволството меѓу вработените во фабриката почнало пред околу две години. Тогаш според него почнало кратењето на вработените, отпуштањата како технолошки вишок и кратењето на платите.

Бошковски направил пресметка колку пари раководството им скратило на работниците.

„Ако поднесеме колективна тужба за парите кои ни се скратени таа би била на сума од 1,5 до 2 милиони евра“, вели Бошковски и нагласува дека додека се крателе платите на работниците, платите на менаџерите не се чепкале.

Тој верува дека судот по тужбите ќе пресуди во негова корист, но не е голем оптимист дека ќе има каде да се врати на работа оти фабриката, како што сега стојат работите, вели дека е пред стечај.

Неизвесноста за работниците ја потврди и претседателот на синдикатот, Ѓоко Палитов. По денешните состаноци со менаџментот на фабриката тој само кусо изјави дека се во исчекување.

„Немам што повеќе да кажам во моментов. Во исчекување сме, се надеваме на подобро, но конкретен договор немаме. Извесно е дека сите треба да доаѓаат на работа,  засега нема отпуштања, нема технолошки вишок, отпуштања на 70 отсто плата. Очекуваме дека менаџментот ќе донесе одлука да продолжи работата“, рече синдикалецот Палитов.

Директорот на „Фени“, Јусуф Миракхмедов, денес беше презафатен за да одговори на прашањата за судбината на вработените и фабриката.

„Многу сум зафанат, барајте ги секретарките“, одговори Миракхмедов кога го побаравме на мобилниот телефон.

Секретарките, исто како и завчера, најавија одговори на прашањата за фабриката, но не ги испратија.

Во фабриката, пак, вработените велат дека и денеска имало извршители кои го попишувале она што останало.

Неофицијално, извршители сакале да ги попишат и автомобилите на менаџерите па дел од вработените биле задолжени да ги сокријат.

Голем дел од имотот на фабриката е попишан од извршители

Меѓу првите извршители во фабриката влезе Ангел Костадинов.

„Од моја страна е спроведено извршување врз подвижни нешта на ‘Фени индустри Кавадарци’ по барање на доверител. Попишан е дел од опремата, како и фероникелот. Но, истовремено ве информирам дека по мојот попис, пристапија кон попис и други извршители, и тоа за многу поголеми побарувања. Од колегите дознав дека се работи за Стопанска банка, Комерцијална банка, како и одредени добавувачи на должникот со поголеми износи“, ни рече Костадиновски.

Долгот за кој тој извршил попис изнесува околу 4 милиони евра и, како што вели, е меѓу најмалите долгови што ги има фабриката. Тој ја застапува фирмата „Ролис ГМ“, која заедно со фирмата „Селекта“ се поврзува со семејството на поранешниот министер за внатрешни работи, Митко Чавков.  Вработени во фабриката велат дека двете фирми вршеле транспорт за потребите на „Фени“ откако бил затворен рудникот Ржаново.

Според вработените во фабриката, по долгот за отплата на кредити, меќу најголемите долгови е долгот за струја, кој надминувал 7 милиони евра.

„Фени“ купува струја од Енерџи деливери солушнс, односно ЕДС ДОО Скопје. Дел од медиумите ја посочија оваа фирма како виновник за случувањата во „Фени“ па од ЕДС испратија официјално соопштение.

„Би сакале да потенцираме дека ЕДС ДОО Скопје ниту ја иницирала постапката за блокирање на сметките на ‘Фени индустри АД’ ниту, пак, има желба ‘Фени индустри АД Кавадрци’ да се затвори. Напротив, ЕДС ДОО Скопје, како и досега а така и понатаму, својата иднина на македонскиот пазар ја гледа во соработка со успешни и просперитетни компании во кои несомнено ја вклучуваме и Фени“, велат од ЕДС.

Поради заштита на интересите на клиентот, од ЕДС не кажуваат за колкав долг за струја се работи и дали веќе имаат договор за начинот на кој ќе им биде исплатен.

Долгот за струја, според вработените, надминува 7 милиони евра

Сличен е ставот и на банките. Од банките со кои соработува „Фени“ велат дека долговите и кредитите се банкарска тајна.

Охрабрување за судбината вработените во „Фени“ добија само од Влада од каде најавија помош, но не кажаа за каква помош се работи конкретно.

„Фени е компанија во приватна сопственост. Станува збор за голем комбинат што вработува околу 850 лица.  Во интерес на државата е  секоја фабрика да работи непречено и без проблеми. За таа цел Владата останува отворена  да помогне онаму  каде што може во рамките на своите надлежности. Остварени се контакти со менаџментот на ‘Фени индустри’ и од нивна страна се презентирани проблемите со кои се соочуваат и се разгледуваат можните решенија и како истите да се надминат“, изјави Миле Бошњаковски, портпарол на Влада.

На ваквите ветувања вработените велат дека не се радуваат и потенцираат дека сегашната состојба на „Фени“ е резултат на борба на крупен криминал.

текст: Маја Илиевска Пачемска
монтажа: Бојан Ефремов
камерман:Тони Кузмановски