Хиперреалистичната драматична филмска приказна „Насоки“ на бугарскиот режисер Стефан Командарев, која по канската премиера ја доживеа и македонската на синоќешното отворање на фестивалот „Браќа Манаки“, е одлично остварување во кое  учествува и македонската продукција „Сектор филм“. Сработен со буџет од 600.000 евра е вистинска лекција за тоа како професионалниот филм не зависи од големи буџети.

Шестте приказни снимени во такси-возила за судбински преплетени нарации не се можеби ништо иновативно на филмското платно, но сепак „Насоки“ е автентичен по многу нешта. Командарев го отсликува актулениот морален и социјален контекст во Бугарија, но сосема кореспондира и со македонската реалност. Професори, свештеници, пензионери принудени дополнително да заработуваат возејќи такси, се доведуваат во околности во кои на тест се ставени моралот, хуманоста и емпатијата. Со сегменатарна филмска анализа речиси и нема дел од целата композиција што му недостига на „Насоки“. Духовитоста во неколку наврати исклучително помага во голатањето кнедли  на гледачот исправен пред брутални човечки приказни.

За „Макфак“ режисерот Стефан Командарев раскажа како и зошто е снимен „Насоки“. Водечкиот бугарски режисер пред својата филмска биографија има докторска психијатриска пракса, која била и иницијална овие длабоки психолошки изградени карактери да ги оживува пред камерата.

Како беше создадено сценариото за „Насоки“?

„Секогаш се најинтригантни приказните што се случуваат насекаде околу нас. Бев провоциран од многу неправди што ги донесе новото бугарско општество. Гледав како пензионери и луѓе со професии од кои достоинствено треба да живеат мора да заработуваат возејќи такси. Поминав речиси 12.000 километри возејќи се низ улиците на Софија и се слушнав многу приказни од  таксистите. За мене беше голема провокација, без розови очила, на оваа тема да проговорам преку филмот.“

Вашата биографија вклучува и медицинска работа. Како еден доктор психијатар доби идеја да стане режисер?

„Како млад специјалист работев во психијатриска болница. Решив да користам камери да го снимам однесувањето на пациентите што ми беше потребно за полесно наоѓање на соодветен лекарски третман. Тој порив да прикажам реално некои состојби преку камера растеше и така се запишав на режија“.

Дали режисерската професија ја доживувате како одговорност да се проговори за овие социјални теми на актуленото време,  особено проблемите на повеќе постранзициски земји од регионот?

„Апсолутно нема да се откажам од прикажување на овие теми во моите филмови. Се надевам дека на овој начин може да се проговори да се зголеми свесноста. Имено, ликовите во „Насоки“ се исправени пред повеќе избори следствено на околностите. Секој треба да реши колку ќе истрае во моралноста и хуманоста, без оглед на тешките околности што ги носи животот. Затоа и филмот има  таков наслов, симболично укажува на сите искушенија пред да ја избереме насоката.“

Кога зборуваме за општеството, како ги коментирате политичките (не)разбирања меѓу Бугарија и Македонија?

„Се разбира дека политиката и во двете земји го пренасочува вниманието од нашите вистински секојдневни проблеми. Не знам зошто би имало каков било проблем. Моето искуство за македонската продукција и Агенцијата за филм од Македонија е одлично. Правиме филмови што не претставуваат надвор од границите.“

Сметате ли дека нискобуџетски копродукциски филмови се добар модел за работа?

„Ако се земе предвид дека здружувањето на продукциите полесно може да доведе до некои оптимални буџети, тогаш е јасно дека на тој начин можеме да ја зголемиме и продукцијата на филмови. Многу сум задоволен од соработката со Македонија и се надевам и на некои идни заеднички филмови“.

Кој е Вашиот следен проект?

„Довршувам документарен филм кој се однесува на Прашката револуција од 1968 година, што е колаж од неколку режисери од земјите што се дел од неа. Филмот треба да биде завршен идниот месец и затоа бев спречен да дојдам на македонската премиера на „Насоки“.

Дали верувате дека треба да се случат некои нови општествени револуции?

„Повеќе верувам во индивидуални револуции. Секојдневно треба да работиме на себе, да станеме похумани и поморални луѓе. Само на тој начин може да се надмине општиот морален хаос во кој западна човештвото“.

Ана Василевка