Погрешни гестови со рацете можат да е вовлечат во неволја

Тука во САД, никогаш серизоно не би му покажете „птица“ (подигнат среден прст) на непознат туѓиннец, нели? (само поминете преку ова и речете: Кој јас? Не, никогаш!) Но кога патувате во странство, можно е сосема ненамерно да му ја направите оваа груба гестикулација на чесен келнер, рецепционер во хотел или на некој добронамерник кој поминува покрај вас, ако не сте запознат со локалните обичаи. Покажете му знак ОК (испружен палец и стисната тупаница) и – честитаме! – веќе длабоко сте го навредиле. Во Велика Британија, покажување на знакот за мир (виктори или раширени показалец и среден прст) со дланката свртена кон вас, е еднакво на американската „птица“. Во Шпанија, покажувањето на показалецот и малиот прст од вашата рака е навреда.

Сакате да допирате?

Да се допре или да не се допре, во странство тоа може да биде незгодно. Тука во САД, релативно сме резервирани во споредба со некои европски земји кога ќе дојде до повреда на личниот простор за време на пријателски разговор. Но во споредба со голем дел од Азија и Африка, можеби изгледа дека претерано се прегрнуваме. Во Италија и Франција, одржувањето контакт со очите и посегање и допирање со прстите за време на пријателски разговор, се смета за поучтиво отколку само стоење со рацете во џеб и гледање над нечии рамења. Но во Кина или Германиија, тоа ниво на допирање ќе предизвика непријатност кај другиот, а во некои други култури, како што е Нигерија, одржувањето контакт со очите може да се сфати како претерано смело или заканувачки. Што се однесува до јавно покажување на пристност, бидете подготвени да се справувате со тоа при посета на повеќе дестинации во Азија и Африка, и не се истакнувајте премногу каде и да сте (можеби со исклучок во Париз), се додека не бидете цврто убедени дека, да речеме, бакнувањето на тротоар е вообичаено.

Внимавајте на вашите манири на маса

Лактовите не на маса? Исчистете ја чинијата како што ве научила мајка ви? Не брзајте. Обичаите за храна варираат од култура до култура, и понекогаш можеби ќе изгледаат несмасни или безвезни. На Блискиот исток и во Индија, но и во делови на Африка, ако ги држите лактовите на масата тоа не е пристојно – не би требало да допирате што било на масата со левата рака (тоа се смета за валкано). Во Франција се смета за поучтиво ако го ставите парчето леб на маса, отколку во вашата чинија. Сркајте супа во Јапонија и никој нема да ви обрне внимание. Сркајте супа во Кина и ќе бидете грд Американец. Во Кина се очекува да јадете ориз со стапчиња, но на Тајланд тоа се смета за непристојно (таму можете да користите лажица). Во Бразил и Чиле, не јадете ништо со раце (ниту помфрит). Во Италија и на Куба, ако го ставите приборот за јадење од десната страна на чинијата, тоа значи дека сте завршиле со јадењето. Но во Шпанија, ако го ставите врз чинијата, тоа значи дека сте завршиле со јадењето. Исчистете ја чинијата во Еквадор и ќе ве погледнат попреку, но во Перу, ако ја исчистите чинијата, тоа се смета за учтиво. И запомнете дека ако седнете да јадете во друштво надвор од САД, постојат големи шанси да чекате домаќинот или највозрасниот на масата да почне да јаде пред вие да се фрлите на тоа што ви е во чинијата.

Кренете ја чашата? Не веднаш.

Ако сте помислиле дека американските ритуали и обичаи поврзани со алкохолот се малку чудни (што всушност значи она „Да ти се заматат очите“), ќе ви олесни кога ќе научите дека остатокот од обичниот свет може да биде исто толку збунувачки. Кога Русин ќе ви понуди вотка, учтиво е да ја прифатите – и наискап да ја испиете. Слично на ова, не треба никогаш да одбиете понудено саке во Јапонија (иако тој топол пијалак треба по малку да се пие, наместо да ја зафрлате главата наназад). Во некои земји, меѓу кои Швајцарија, непристојно е да почнете да пиете пред да се каже здравица. А ритуалите со која рака да ја прифатите чашата (или со двете), во кој правец да ја подадете, чија чаша да наполните и други изненадувачки важни потези од културната догма, треба да се усовршат по консултација со сигурни извори, како што е серијата книги на Дин Алан Фостер, „Глобален водич за манири“. Запомнете дека во некои култури алкохолот е забранет – со него нема да ве послужат во Саудиска Арабија или во Обединетите Арапски Емирати.

Моментот на оставање бакшиш

Никогаш нема да излезете од американски ресторан без да оставите барем 15 проценти од сметката на маса (освен ако услугата била ужасна и грозна). Но во многу делови од светот, оставањето бакшиш е или пресметано во сметката и пристојно истакнато, или пак е непотребно, бидејќи келнерите се платени многу повисоко отколку нивните колеги во САД. Не оставајте напојница во Јапонија, Австралија и Бразил. Оставете 5 до 10 проценти за исклучителна услуга во Италија, Франција и Германија. Оставете 10 до 15 проценти во Египет, Јужна Африка, Русија и Хонг Конг (но никаде не оставајте на други места во Кина).

Не ја потценувајте моќта на говорот на телото

С еуште не сум бил во Швајцарија, но таму има еден обичај кој треба да го усовршам пред да одам. Држењето на рацете во џеб додека разговарате таму се смета за многу непристојно. Звучи надмено? Одете во Турција, каде секогаш е прифатливо пријатели од ист пол да се држат за раце. Во некои земји, меѓу кои и Перу, не смеете никако да ги прекрстите нозете кај зглобовите. Во други, како Саудиска Арабија прекрстувањето на нозете преку колена е табу. Веќе знаете дека е вообичаено да ги соблекувате чевлите кога влегувате во дом во источна Азија, но се обложувам дека не знаете дека во некои култури, меѓу кои и поголемиот дел од арапскиот свет, покажувањето на стапалото од вашите нозе или покажување кон нешто со нозете се смета за непристојно.

Облечени за успех

Освен ако не сте тргнале кон Австралија или Канада, добра идеја е да се облечете малку поконзервативно кога ги напуштате САД. Покријте ги нозете и рацете, и избегнувајте маици со слогани или слики кои можат да ги навредат туѓинците. (Патувате со тинејџер? Можеби ќе биде тешко да го убедите да ја остави дома маицата со логот на „Епски пад“ (www.epicfail.com), но вреди и да се обидете!)

Не спомнувајте војни

Тоа се можеби најумните зборови на секогаш смотаниот Бејзил Фолти, најлошиот сопственик на хотел, кој го играше Џон Клиз од Монти Пајтон во британската ситком комедија „Фолти тауерс“. Кога туристите од континентална Европа доаѓаат во неговиот хотел, Фолти ги потсетува вработените во хотелот: „Не ја спомувајте вијната!“ Всушност, кога ја претставувате САД во странство, нема да згрешите ако сосема ги избегнувате темите како што се војни, скандали, права, политика, религија и дипломатски односи со САД. Се разбира, кога веќе ќе запознаете локален жител или нов сопатник, нема ништо поубаво од доцнавечерни отворени културни размени на мисли, и искоритете ги. Но за време на службени состаноци и со туѓинци, затворете ја устата!

Научете ги волшебните зборови

Веќе еднаш кажавме и уште еднаш ќе повториме: Учењето на основните фрази во некој странски јазик, како што се „Здраво“, „Довидување“ „Ве молам“, Ви благодарам“ „Извинете“ „Каде е тоалетот?“ и „Дали збрувате Англиски јазик?“ ќе ве приближи кон присутните во кој било локал каде сте влегле. Ви требаат само неколку минути за да ги научите волшебните зборови кои можат туѓинецот да го претворат во пријател, каде било на планетава.