Еден од највлијателните француски и европски романсиери на денешнината за првпат гостува во Скопје, каде што го промовира неговиот најнов роман „Уна и Селинџер“

Фредерик Бегбеде (51) е еден од најпопуларните претставници на француската и европска книжевна сцена. Насловите „399“, „Љубовта трае три години“, „Романтичен егоист“, „Уна и Селинџер“ се дел од неговите 11 романи, и спаѓаат меѓу најпродаваните и во македонските книжарници. Но, тоа се романи кои го сменија книжевниот пејзаж. Заедно со Мишел Уелбек и Жорж Перек, Бегбеде е перјаница на тн. постнатурализам во новиот француски роман.
„Вчера (четврток) беше навистина тежок ден, имаше бркотница и тепачка, веројатно се расправаа дали ја ќе пристигнам во Скопје или не“, Бегбеде со саркастичен хумор, типичен за неговиот романескен стил, го отвори синоќешниот разговор со група професори, новинари, издавачи и студенти во Францускиот институт, чиј гостин е. Вечерва (сабота, 29 април 2017) од 19.30 часот Бегбеде има настап пред публиката во „Јавна соба“, во организација на неговиот издавач на македонски јазик „Три“, каде што ќе го промовира македонското издание на неговата најнова книга „Уна и Селинџер“.
„Се надевав дека ќе дојдам во земја каде што владее спокојство, бидејќи доаѓам од Франција, земја во која сите се борат за власт. Но, кога пристигнав во Македонија, се почувствував како дома!“, продолжи Бегбеде во неговиот стил.
Како Бегбеде го коментира неговиот книжевен успех? Тој вели дека започнал да пишува на рана возраст, првиот роман го објавил кога имал 24 години. Продолжил да пишува, но и многу да чита, се занимавал со книжевна критика, пишувал за разни магазини, имал ТВ емисија за книжевност, бил директор на изданија во познатата куќа „Фламарион“, режира, настапува како диџеј, голем колекционер е на винил плочи…

Иако има диплома по маркетинг и комуникации од престижен париски факултет за политички науки, а долги години работел во адвертајзингот – романот „399“ е посветен токму на тој свет, од кој бил „исфрлен“ по објавувањето на книгата – Бегбеде стигнал да биде уапсен заради консумирање кокаин на јавно место (од хаубата на автомобилот, подоцна преточено во „Француски роман“), неколку пати да се ожени и да биде во уште повеќе љубовни врски, да биде татко на денес 19-годишната Кло, да биде советник на некогашниот претседателски кандидат Робер Хуе од Комунистичката партија на Франција, а последниов период, покрај континуираното пишување, со автомобилскиот гигант „Фолксваген“ да работи на дизајнот на нов тип урбан автомобил. Секако, и познатиот глумец Жан Дежардан да го игра неговиот алтер-его Октав во екранизацијата на романот „399“ пред 10 години.

Колку трае љубовта?
„Гледам што се случува наоколу, пишувам со јазикот на рекламите и медиумите“, Бегбеде објаснува зошто неговите романи го ставаат на рамниште на рокенрол ѕвезда и чест гостин во телевизиските емисии и дебати, кои се заштитен знак на француската политичка и културна сцена.
По сопствено признание, Бегбеде е производ на консумеристичката ера и олицетворение на денешното општество, па тоа и го отсликува во своите романи. Бегбеде е припадник на париската елита, потекнува од буржоаско семејство, но како и секој „анфан терибл“,изнесува автобиографски елементи во своите дела.
Живее на неколку стотина метри од познатото париско кафе „Кафе де Флер“, старо собиралиште на француските интелектуелци од ерата на егзистенцијализмот. Негови редовни гости во шеесеттите и седумдесеттите години биле Жан-Пол Сартр и Симон Бовоар, а последнава деценија тоа кафе оживеа со иницијативата на Бегбеде за инаугурирање на Европска книжевна награда, „Prix de Flore“ за нови автори. Своевремено тој потег го објаснуваше со паралелата со Нобеловата награда. Ако Швеѓаните со Нобеловата награда можеле да се самопрогласат за врховни судии во светот во доменот на науката, политиката и книжевноста, зошто тогаш француските интелектуалци да не бидат книжевната „порота“ на младата Европа?

Неговиот нов роман „Уна и Селинџер“ е безвременска приказна за една љубов која, како и сите вистински љубовни приказни, во себе обединува моменти на највисока среќа и најдлабока тага, најискрена надеж и најтешки разочарувања. Главните ликови се историски личности – славниот и мистериозен писател Џ. Д. Селинџер („Ловец во р’жта“) и Уна О’Нил, ќерката на еден од најголемите американски драматурзи Јуџин О’Нил („Црнината и прилега на Електра“) .
Потпирајќи се на вистинити приказни и на историски факти, Бегбеде го води читателот низ ноќните клубови во Њујорк во четириесеттите години, во битките од Втората светска војна во Франција, среде интригите на филмската индустрија во Холивуд… Нивната врска прекинала со почетокот на војната, а веќе следната година Уна се омажила за славниот Чарли Чаплин. Би опстанала ли љубовта на Уна со Селинџер да немало војна?
Бегбеде вели дека сите негови романи започнуваат со „мали“ приказни кои се прекинати со големи настани, како тероризмот.
„Војната е политика преточена во убиства, како и денешните терористички напади“, потенцира тој.
Американското издание на книгата носи „Менхетен бејби“, а Бегбеде е автор кој многу внимава на насловите. Како „стар волк“ од маркетиншкиот свет знае дека насловот ја продава приказната, треба да предизвика дискусија, интригирајќи го читателот. На прашањето на присутните зошто со насловот на романот „Љубовта трае 3 години“ им ја крши романтичната илузија за љубовта и бракот, Бегбеде вели дека тргнал од сопственото искуство – првиот брак му траел 3 години. Секако, и натаму верува дека некоја врска може да потрае и подолго.

Пишувањето е лесно само кога не е тешко
„Постои мислење дека добриот писател постојано ја повторува истата приказна. Во мојот случај може да се каже дека се работи за одличен писател, бидејќи секогаш ја повторувам приказната за луѓето кои не можат да останат во истата ситуација“, Бегбеде со самоиронија ја објаснува сопствената литерарна постапка.
Цитирајќи го Витолд Гомбрович, славниот полски писател во неколкудецениски егзил во Аргентина, кој велел дека пишувањето е многу лесно, па затоа и е тешко да се пишува, Бегбеде вели дека проблемот на романите не е толку приказната, ликовите и заплетот, туку како сето тоа да се организира во интересно четиво.
Неговиот идеален филм или книга секогаш говори за човек кој се самоиспитува. За Бегбеде некогашниот доминантен жанр „нов роман“ во француската книжевност од втората половина на минатиот век имал проблем со претераната игра со стилот. Затоа и смета дека тој, заедно со Уелбек и Перек, се меѓу најуспешните романописци бидејќи се навратиле на раскажувањето како главна одлика на постнатурализмот. И тоа функционира, заедно со моменталната слава.
Бегбеде жали за „старите добри времиња“, кога писателите биле најважните личности во едно општество. Но, како што истражувал, утврдил дека припадниците на постарите книжевни гарди, додека биле во зенитот на творештвото, биле љубоморни на статусот на писателите од претходните ери.
„Шарл Бодлер пишувал дека книжевноста во неговото време е мртва. Од друга страна, можеби Алан Роб-Грије бил значаен книжевник од минатиот век, го запознав тој човек и ми беше драг, но на неговиот погреб присуствуваа 11 лица. На погребот на Виктор Иго присуствувале 1 милион!“, Бегбеде прави нова немилосрдна паралела за значајноста на книжевноста во различно време.
Стојан Синадинов