Контакт

Investigative story

Дали минарето на Али Пашината џамија во Охрид ќе биде дивоградба? (ВИДЕО)

Објавено пред

Со децении затскриена и незабележлива среде охридската чаршија, Али Пашината џамија преку ноќ стана предмет на полемики и  дискусии во јавноста. Причина  е реконструкцијата на овој споменик од 16 век со што се предвидува враќање на минарето од џамијата со висина  од сегашните 6 и пол на 32 метри.

Визуелната проекција по завршената реконструкција на минарето покажува дека тоа ќе се издигне над околните објекти и ќе може да се види од сите страни на охридската чаршија. Токму овој е моментот за кој спори дел од охридската јавност, иако тоа  не го нарушува балансот на чаршијата каде во исто време сѐ уште се слуша звукот од камбанаријата и молитвата од минарето.

Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј од Охрид минатата година изработија проект за негова реставрација, која предвидува реконструкција на минарето, кое ќе биде високо 32 метри. Проектот го финансира турската вакуфска заедница. Може ли доградбата на овој историски и религиски споменик, кој повеќе од пет века е еден од симболите на чаршијата, да ја наруши сликата за градот кој е под заштита на УНЕСКО?

Дел од локалното население кое се противи на планот реагира дека новата висина на минарето ќе биде петпати поголема од постојната. Според нив, габаритот на ова обележје треба да остане непроменет, и да не го наруши изгледот на чаршијата, онаква каква што сите ја паметат. Директорката на „Завод и музеј“- Охрид, Тања Бунташеска-Паскали, вели дека проектот е правен согласно претходни испитувања и факти од минатото, одобрени од Министерството за култура.

„Реконструкција на девастирани делови кои се потребни за непречено функционирање на доброто, согласно неговата намена, почитувајќи габарит, изглед, материјална градба и слично, со што нема да се наруши интегритетот на доброто, со претходно почитување на сите правни инструменти за нивна реализација. Реконструкција на делови кои недостасуваат е можна единствено согласно резултатите од истражувачките работи и постојна документација, со цел истакнување културно-историско и уметничко значење. Се дозволува реконструкција на минарето, махвилот, отворениот трем и камената ограда од џамијата, по извршени исражувачки работи, аналогии, реализација која не го нарушува интегритетот на доброто. Значи, само потенкиот дел се реконструира, така што, ќе надвиснува малку над куполата и нема да ремети ништо. Тоа не е градба, туку реконструкција на минаре. Ние не градиме ново минаре бидејќи тоа постои во висина од 6,5 метри. Ние не го градиме од темел, туку само го надоградуваме нагоре. Ние не бевме во можност на самиот почеток да бараме одобрение за доградба, бидејќи околу самото минаре, постоеа тие објкети, кои што го девастираа објектот и ние моравме да пристапиме кон рушење, за да можеме во непосредна близина да ги завршиме неопходните истражувања. Минарето е составен дел од објектот. Ние не сме ги прашувале граѓаните за нашите проекти и немаме направено ништо што делувало лошо во Охрид“, вели директорката на „Завод и Музеј“-Охрид, Тања Паскали Бунташеска.

Што велат законите? Законот за градење предвидува, доколку се прави реконструкција, димензиите на објектот да останат исти, додека Законот за заштита на културното наследство смета дека реконструцијата предвидува обновување на заштитениот објект и нема прецизирано дали постојните димензии треба да се зачуваат или да се менуваат.  Проектот на „Завод и музеј“ Охрид предвидува минаре кое е во висина со кровниот дел на џамијата, за разлика од постојното, кое достигнува 6.5 метри од основата на џамијата.

За испитувања и проектирања на проектот морале да се остранат неколку објекти кои се наоѓале пред џамијата. За нивно отстранување потребно е одобрение од општината. Според информации на Макфакс, „Завод и музеј“ не поднеле никакви документи, а со тоа, сега непостоечките објекти се бесправно отстранети, иако во Деталниот урбанистички план сè уште се лоцирани на местото кaде работи градежната машинерија.

Макфакс успеа да дојде до деталниот урбанистички план, каде се впишани сите објекти на територија на општина Охрид, но не и Али Пашната џамија. На местото каде со векови се наоѓа џамијата се впишани само локалите, а на истото место е обележана и геодетската подлога, која покажува дека некогаш на тоа место постоела џамија. Ова е втора реставрација. Џамијата не поседува маркица за верски објект кој треба да се обележи со „В5“, како што се обележани околните цркви и џамии.

Директорката Тања Паскали-Бунташеска вели дека минарето е составен дел од џамијата, но ако таа не постои во урбанистичкиот план, тогаш подигнувањето на неговата висина ќе биде без правна основа, спротивна на законите. Останува нејасно како била одобрена реконструкцијата од Министерството за култура ако објектот е непостоечки во документите на општината?!

Гоце Жура е историчар на уметност. Има децениско искуство во проценка и работа со културно-историското наследство на Охрид.

„Како професионалец би апелирал, историчар на уметност, но и како обичен граѓанин, целата документација да биде на јавна дебата, да биде достапна за јавноста. Овде во Охрид сме живееле илјадници години од сите вероисповести, а сега, нешто да не кочи. Охриѓани, без разлика на вера и припадност, заслужуваат да знаат што се случува таму, а не да излезат несакани последици. Мене не ми се познати тие висини, со тоа и дали минарето треба да биде високо 32 метри“, вели историчарот на уметност Гоце Жура.

Муфтиството на ИВЗ ја направило првата реставрација на Али Пашината џамија, но тогаш градбата не го задржала стариот изглед на објектот. Кога првото муфтиство ја реставрирало градбата не го конструирале минарето, чија висина сега е спорна. Надлежните од „Заводот и музеј“ Охрид убедуваат дека со доградбата, џамијата ќе го добие стариот изглед од 16 век.

За реставрацијата и реконструкцијата која се прави сега биле поднесени преставки од четворица граѓани за 32-метарското минаре. Доколу овластен градежен инспектор излегол на терен да изврши увид во целата документација, ќе можел да увиди дека објектот нема маркица за градење. Тие не одговараат ниту на прашањата испратени од нашата редакција поврзани со Али Пашината џамија.

Истовремено, граѓаните се подготвуваат за добивање на правната битка. Тие формираат здружение преку кое најавија дека ќе бараат запирање на проектот. Велат дека ги почитуваат нивните сограѓани муслимани и дека немаат ништо против изградбата, но остануваат на ставот кога во прашање е габаритот на минарето. Основачите на здружението ќе бараат и јавна дебата, каде ќе бидат отворени сите прашања и дилеми, со цел работите поврзани со џамијата и минарето да бидат јасни за сите граѓани, а никој да не биде погрешно сфатен.

Додека Заводот и музеј од Охрид на големо се подготвува да го реконструира минарето на џамијата, граѓаните на Охрид  велат дека ќе ја оспорат висината. Надлежните инспекциски служби јавно не се произнесуваат дали процедурата е согласно законските процеси. ДУП-овите засега ја спорат џамијата. Нема рок до кога треба да заврши проектот. Предвидувањата сè дека до крајот на идната година, 32-метарското минаре ќе се издигне до џамијата.

Кристијан Ландов

 

Investigative story

Антикорупциската комисија се сомнева во злоупотреби со монографии на Филозофскиот факултет

Објавено пред

Од

Антикорупциската комисија има доставено иницијатива за поведување постапка за кривично гонење поранешен декан на Филозофскиот факултет до Јавното обвинителство,поради сомневања дека сторил злоупотреба на службената положба и овластувањето, дознава „Макфакс“.

Информацијата за „Макфакс“ ја потврди и Државната комисија за спречување на корупцијата, од каде што велат дека тие во согласност со Законот за спречување на корупцијата постапиле по предмет оформен по пријава за сомневање за искористување на службената положба и овластувањето и прибавување корист за себе или за друг на штета на средствата на Факултетот по што на седница донеле заклучок до Јавното обвинителство да поднесат иницијатива за поведување постапка за кривично гонење на професорот.

Во иницијативата што ја добивме од антикорупциска комисија се вели дека тие постапиле по анонимна пријава за сомневање за злоупотреба на позицијата кога во 2013 година, спротивно на Правилникот за работа на Факултетот, деканската управа потпишала меморандум за соработка во областа на издавачката дејност помеѓу Министерството за образование и наука, Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје и Филозофскиот факултет – Скопје за финансирање 29 монографии за дејци од македонското револуционерно движење.

„Во периодот од 2014 до 2016 година овозможил исплата на средства, со што се надминати планираните средства за издадените 19 монографии за износ од 3.977.000 денари. Овозможил исплата на средства од Факултетот во износ од 1.142.000 денари спротивно на одредбите од меморандумот за соработка со кој е предвиден и утврден начинот на финансирање, овозможил исплата на средства за авторски хонорари и надоместоци за лектура и техничко уредување во износ од 498.000 денари, без обезбедна соодветна и комплетна документација“, се вели во иницијативата испратена до Обвинителството.

Според антикорупциската, постои и сомневање за овозможување склучување договори за закуп спротивно на објавените услови во огласот за издавање недвижности, како и нефактурирање на надоместоците за комунални услуги и други трошоци на закупците.

„Спротивно на одлуката за плати и надоместоци на плати овозможил исплата на надоместоци на наставниот кадар и администрацијата по основ на дополнителна ангажираност, зголемен обем на работа или учество во комисии во вкупен износ од 4.648.000 денари, како и не презел мерки и активности за враќање на финансиските средства доделени на Студентскиот парламент, а потрошени ненаменски и без соодветна документација“, се вели понатаму во предметот.

За случајот се обративме и кај поранешниот декан за кој се поведува предметот, но тој немаше коментар бидејќи според него сè уште немал никакви информации за поднесениот предлог за поведување постапка за кривично гонење.

Ратко Дуев, сегашниот декан на Филозофскиот факултет, исто така вели дека нема никакви информации за пријавата ниту, пак, дека Факултетот е информиран за неа, па затоа не може да коментира на темата.

Испративме прашања до Обвинителството за тоа до каде е постапката со иницијативата што ја има поднесено за кривично гонење на ексдеканот, а сега професор на Филозофскиот факултет, која е предадена во јануари годинава, како и дали Обвинителството има други постапки со кои се истражува корупција или други злоупотреби на овој факултет, но до објавата на текстот не добивме одговор.

Претходно, во мај 2017 година, и Државниот завод за ревизија во нивната ревизија на финансиските извештаи на Факултетот исто така констатира дел од неправилностите за кои сега антикорупциската го повикува Обвинителството да поведе постапка.

Според ДЗР, во текот на реализацијата на проектот од 2013 до 2016 година со монографиите воопшто не се водела евиденција за потрошените средства на ангажираните лица и за исплатувањето на нивните хонорари. Не бил изготвен ниту писмен извештај за реализација на проектот и само било информирано МОН дека ќе се издадат 19 монографии, 5 се во фаза на печатење, а 5 нема да се издадат од објективни причини.

ДЗР констатира дека финансиските извештаи на Факултетот не ги прикажуваат вистинито и објективно сите материјални аспекти, како и дека некои од активностите и трансакциите во нив не се во согласност со законската регулатива.

Кристина Озимец

Прикажи повеќе...

Investigative story

Ни требаат реклами, ние сме угледот на градот, „Охридски комуналец“ за потрошените 1,7 милион денари на медиуми

Објавено пред

За медиумско внимание во Охрид плаќало и Јавното претпријатие „Охридски комуналец“. Од 2011 година, кога претпријатието почнува самостојно да функционира, до август 2018 година, „Комуналец“ за рекламирање во локалните медиуми потрошило 1.714.149 денари или околу 27,8 илјади евра, дознава „Макфакс“. Исплатите кон медиумите и од ова претпријатие, како и од другите јавни претпријатија во Охрид и од Општина Охрид, ги има и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите. „Комуналец“ плаќа и им плаќало на медиумите на ист начин како и Општина Охрид – од блокирана сметка поради долгови.

Договорите се потпишувале за гостувања во живо, за емитување соопштенија и огласи од информативен карактер, како и за поставување банери и рекламирање. Најмногу пари „Комуналец“ одвоил за „МХ радио“ – 429.785 денари, на „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ му биле исплатени 254.552 денара, 206.986 денари „Комуналец“ одвоил за услугите од ТВМ, 205.266 денари му исплатиле на Златко Маневски за организирање на веб-страницата на претпријатието, на „Охридњус“ му исплатил 148.290 денари, „Охрид 24“ добил 140.000 денари, „Охридскај“ добил 91.110 денари, на „Мегастар“ повторно за објави на порталот „Охрид 1“ му исплатил уште 90.000 денари, 85.750 денари му се исплатени на „Москито“ за објави во електронскиот весник „Охридлајв“, на „СОС Балкан медија“ за објави на „Охридскај“ му биле исплатени 40.320 денари и најмалку пари „Комуналец“ одвоил за „Вебвил“ со исплатени 22.000 денари.

Од „МХ радио“, кое добиле речиси половина милион денари од „Комуналец“, велат дека соработката со претпријатието не ја загрозувала нивната медиумска независност.

„Парите не се за фаворизирање, туку за објавување огласи и соопштенија. Претпријатијата имаат потреба од вакви објави и не гледам зошто медиумите да бидат тргнати настрана. Таа соработка не можам да кажам дека влијаела врз независноста на медиумот оти се работи за објава на соопштенија, во истата приказна сме сите, и локални и национални медиуми. Далеку сме сите до еден од независност и треба да помине еден долг период за да се направи природна селекција на чисто комерцијални медиуми, под услов да не се појавуваат повеќе медиуми целосно поддржани од Владата или од локалната самоуправа, како што имавме во изминатиот период“, вели Јулијан Здравковиќ од „МХ радио“.

Став дека претпријатието треба да се рекламира и покрај што работи со блокирана сметка има и сегашниот директор на „Охридски комуналец“, Љупчо Грданоски.

„Треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно“, -Љупчо Грданоски, директор на „Охридски комуналец“

„Долгови има, работиме со блокирана сметка. По моето доаѓање, имам направено спогодби за враќање на долговите, за старите наталожени долгови. Почната е постапката, а големи се и каматите, треба време. Имаме потреба да се рекламираме во медиуми, ова е јавна работа. Ние сме угледот на градот, треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно. Овие пари нема да влијаат на долговите затоа што тие се големи, а ова се малку пари“, изјави директорот Грданоски за „Макфакс“ не прецизирајќи колку изнесува долгот на претпријатието и колку време работат со блокирана сметка.

Кај ова претпријатие, според податоците што ни ги испрати сегашниот директор Грданоски, не се поклопува сумата на исплатени пари во медиумите со сумата на која се потпишани договорите за соработка. Исплатени се помалку пари од она што е предвидено во потпишаните договори. Претпријатието потпишало договори со медиумите кои предвидуваат да им бидат исплатени 2.123.695 денари, но реализираните исплати се на сума од 1,7 милион денари.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Охридските „Градски гробишта“ се рекламирале за 1,1 милион денари народни пари

Објавено пред

Со народни пари реклами во локалните медиуми си плаќале и директорите на ЈП „Градски гробишта“ – Охрид, дознава „Макфакс“. За рекламни спотови, маркетинг-услуги, објава на соопштенија и огласи и телевизиско емитување од 2011 година, кога е формирано претпријатието, до годинава „Гробишта“ потрошило 1.115.400 денари или малку повеќе од 18 илјади евра. И тоа, по примерот на Општина Охрид, како и другите јавни претпријатија, плаќало за медиумско внимание и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите.

Локалните медиуми во Охрид истовремено зеле пари и од Општина Охрид и од јавните претпријатија. Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ. Иако соработувале само една година, 2012, на овој медиум претпријатието му префрлило 185.100 денари за телевизиско емитување, што е најголема одвоена сума за еден медиум. Зад ТВМ на листата следуваат „МХ бокс“ со 144.000 денари, „Охриднет“, кој добил 128.000 денари, „ТВ О2“ за која биле одвоени 120.000 денари, Радио Морис со 108.000 денари, за „МХ радио“ и „Охрид вест“ биле одвоени по 96.000 денари, „Охридскај“ добил 65.400 денари, на „НТВ продукција“ ѝ биле исплатени 64.900 денари, „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ добил 60.000 денари и најмалку пари биле одвоени за „ТВ Морис“, која добила 48.000 денари.

Од најплатениот медиум, ТВМ, првин ни рекоа дека немале договор за соработка со „Градски гробишта“ – Охрид спротивно на официјалните податоци што во „Макфакс“ ги испрати претпријатието, од кои се гледа дека за нив се потрошени најмногу пари, а подоцна се јавија да ја повлечат изјавата и рекоа дека од финансискиот оддел им потврдиле дека имале договори во 2012 година.

Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ

„Не земавме пари од ‘Градски гробишта’, немаме договори и не сме емитувале реклами. Договори имавме со ‘Комуналец’“, кусо изјави управителката на ТВМ, Ирена Арнаудова, за „Макфакс“.

Таа рече дека има неодложни обврски поради кои не може да даде подолго објаснување, но десетина минути подоцна ја смени изјавата и најави дека детаљно ќе ни одговори на сите прашања доколку ѝ ги пратиме по имејл. Арнаудова до објавувањето на текстот не одговори на прашањата.

Некои од останатите сопственици на медиумите кои добивале пари од Општината и од јавните претпријатија веќе се изјаснија дека додека траеле договорите им биле наклонети на оние што плаќале и се раководеле од изреката „кој те плаќа тој те има“.

Договорите за соработката со медиумите во име на „Гробишта“ ги случиле директорите Драган Пандевски, кој бил на функцијата до април 2013 година, и неговиот наследник Зоран Симоновски, кој бил директор до ноември 2017 година. Праксата за купување медиумско внимание во ова претпријатие ја прекинал сегашниот директор Ванчо Костоски.

„Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот на „Градски гробишта“, Ванчо Костоски

„Не гледам потреба да се рекламирам и нема што да се рекламира кај нас. Ние имаме потреба од објавување огласи или соопштенија од типот да ги известиме граѓаните дека следува утужување ако не ги намират обврските за гробарина. Откако јас сум директор, не сме користеле огласи и соопштенија, туку праќаме опомени по пошта. Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот Костоски за „Макфакс“.

Јавното претпријатие, според директорот Костоски, сè уште е во долгови. Сегашниот долг изнесувал околу 50.000 евра.

Измената на Законот за аудио и аудиовизуелни услуги, која е во постапка, треба да забрани влегување јавни пари во медиумите, со што се очекува поголема медиумска независност.

Прикажи повеќе...

Најново

Економија8 минути

НБРМ: Денарот е стабилен, не постои опасност за евентуална девалвација

Народната банка на Република Македонија информира дека, како институција надлежна за конципирање и спроведување на монетарната политика, цврсто стои на...

Регион46 минути

(Видео) Четворица пожарникари повредени во ноќната битка со пожарот на Пељешац

Апокалипса на Пељешац по пожарот кој дивееше изминатото деноноќие, јавуваат хрватските медиуми. Огнената стихија на хрватскиот полуостров во текот на...

дијамант дијамант
Забава54 минути

Најскапиот дијамант во светот проценет на 50 милиони долари на аукција во Женева

Розовиот дијамант од скоро 19 карати тргнува на светска турнеја пред да биде понуден на аукција во Женева, а се...

Свет58 минути

(Видео) Макрон ја критикуваше политиката на Трамп и доби аплауз

Францускиот претседател, Емануел Макрон остро ги критикуваше во Њујорк светските лидери кои ги гледаат исклучиво своите интереси и порача дека...

Регион2 часа

Брутално убиство на 33-годишен геј активист ја бранува Атина

Геј активист почина во Атина откако брутално беше претепан. Зак Костопулос, 33-годишен активист на грчкиот ЛГБТИ, почина по брутален напад...

Свет14 часа

Бил Козби осуден на 3 до 10 години затвор за сексуален напад

Познатиот комичар Бил Козби е осуден на три до 10 години во државен затвор за дрога и сексуално малтретирање на...

Регион16 часа

(Видео) Пожар на Пељешац, гори борова шума – жителите ги бранат куќите

Во пожар што избувна кај местото Мокало на хрватскиот полуостров Пељешац гори густа букова шума. Според последните информации, огнот го...

Македонија17 часа

Се намалуваат трошоците во постапките пред нотарите и извршителите

На предлог на Министерството за правда, Владата ги прифати предлог-законите за изменување и дополнување на Законот за извршување и на...

Македонија18 часа

Заев: Одлучуваат тие што гласаат, тие што не гласаат не се ни бројат

За успешноста одлучуваат тие што гласаат, а тие што не гласаат не се ни бројат, порача премиерот Заев пет дена...

sobranie, 27 april nasilstvo krvav cetvrtok sobranie, 27 april nasilstvo krvav cetvrtok
Крвав четврток19 часа

Чавков наредил да им ја отворам вратата на колегите од УБК, сведочеше собраниска полицајка за oдзмените харддискови

По наредба на директорот на БЈБ, обвинетиот Митко Чавков, било одземањето на дисковите со снимките од безбедносните камери во Собранието, потврди собраниската...

Крвав четврток20 часа

Судот им ги одби гаранциите на Крсто Мукоски и Љубен Арнаудов да се бранат од слобода

Обвинетите пратеници Крсто Мукоски и Љубен Арнаудов, како и активистот Богдан Илиевски и обезбедувачот Оливер Радулов, и натаму остануваат во...

Топ20 часа

Градоначалникот на Куманово добивал закани, поднесена кривична пријава против едно лице

Градоначалникот на Куманово до СВР Куманово пријавил дека во два наврата му биле испратени СМС-пораки со заканувачки содржини кон него...

Крвав четврток21 час

Се надевам дека ќе одговараат нарачателите за 27 април, рече обвинителката Русковска

По првиот дел од судењето во кривичниот суд за настаните од 27 април, обвинителката Вилма Русковска, на новинарско прашање, рече...

Investigative story23 часа

Антикорупциската комисија се сомнева во злоупотреби со монографии на Филозофскиот факултет

Антикорупциската комисија има доставено иницијатива за поведување постапка за кривично гонење поранешен декан на Филозофскиот факултет до Јавното обвинителство,поради сомневања...

Крвав четврток23 часа

„Влатко Ѓорчев ги молеше како Господ да не нè напаѓаат“, се расплака телохранителот на Оливер Спасовски

(Фото: Ацо Ангеловски во средина) „Лево од мене слушнав наредба – убијте ги! Масата одеднаш тргна кон нас. Бидејќи не...

Регион24 часа

Додик: Јавна тајна е дека опозицијата подготвува немири на улиците

Претседателот на Република Српска, Милорад Додик, изјави дека е јавна тајна дека опозицијата во тој српски ентитет има план да...

Виница Виница
Македонија1 ден

Вонредни контроли по масовното труење со храна во Виница

Aгенцијата за храна и ветеринарство во наредните денови во Виница ќе изврши вонредни контроли кај сите оператори што произведуваат, подготвуваат...

Свет1 ден

Кина: САД ни ставаат „нож под грло“, губиме и едни и други

Продолжувањето на кинеско-американските трговски преговори е тешко откако САД на Кина и ставија „нож под грло”, рече заменик-министерот за трговија...

Свет1 ден

САД ја предупреди Русија: С-300 во Сирија ќе биде голема грешка

САД ја предупредија Русија дека распоредувањето на модерниот анти-ракетен систем С-300 во Сирија е голема грешка и дека одлуката треба...

Топ1 ден

Осумнаесетгодишно момче од Скопје загина во сообраќајна несреќа

На улицата „Јадранска магистрала“ во Скопје ноќеска се случила сообраќајна несреќа во која животот го загуби 18-годишниот Д.К. од Скопје....

Досие