Контакт

Investigative story

Дали минарето на Али Пашината џамија во Охрид ќе биде дивоградба? (ВИДЕО)

Објавено пред

Со децении затскриена и незабележлива среде охридската чаршија, Али Пашината џамија преку ноќ стана предмет на полемики и  дискусии во јавноста. Причина  е реконструкцијата на овој споменик од 16 век со што се предвидува враќање на минарето од џамијата со висина  од сегашните 6 и пол на 32 метри.

Визуелната проекција по завршената реконструкција на минарето покажува дека тоа ќе се издигне над околните објекти и ќе може да се види од сите страни на охридската чаршија. Токму овој е моментот за кој спори дел од охридската јавност, иако тоа  не го нарушува балансот на чаршијата каде во исто време сѐ уште се слуша звукот од камбанаријата и молитвата од минарето.

Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј од Охрид минатата година изработија проект за негова реставрација, која предвидува реконструкција на минарето, кое ќе биде високо 32 метри. Проектот го финансира турската вакуфска заедница. Може ли доградбата на овој историски и религиски споменик, кој повеќе од пет века е еден од симболите на чаршијата, да ја наруши сликата за градот кој е под заштита на УНЕСКО?

Дел од локалното население кое се противи на планот реагира дека новата висина на минарето ќе биде петпати поголема од постојната. Според нив, габаритот на ова обележје треба да остане непроменет, и да не го наруши изгледот на чаршијата, онаква каква што сите ја паметат. Директорката на „Завод и музеј“- Охрид, Тања Бунташеска-Паскали, вели дека проектот е правен согласно претходни испитувања и факти од минатото, одобрени од Министерството за култура.

„Реконструкција на девастирани делови кои се потребни за непречено функционирање на доброто, согласно неговата намена, почитувајќи габарит, изглед, материјална градба и слично, со што нема да се наруши интегритетот на доброто, со претходно почитување на сите правни инструменти за нивна реализација. Реконструкција на делови кои недостасуваат е можна единствено согласно резултатите од истражувачките работи и постојна документација, со цел истакнување културно-историско и уметничко значење. Се дозволува реконструкција на минарето, махвилот, отворениот трем и камената ограда од џамијата, по извршени исражувачки работи, аналогии, реализација која не го нарушува интегритетот на доброто. Значи, само потенкиот дел се реконструира, така што, ќе надвиснува малку над куполата и нема да ремети ништо. Тоа не е градба, туку реконструкција на минаре. Ние не градиме ново минаре бидејќи тоа постои во висина од 6,5 метри. Ние не го градиме од темел, туку само го надоградуваме нагоре. Ние не бевме во можност на самиот почеток да бараме одобрение за доградба, бидејќи околу самото минаре, постоеа тие објкети, кои што го девастираа објектот и ние моравме да пристапиме кон рушење, за да можеме во непосредна близина да ги завршиме неопходните истражувања. Минарето е составен дел од објектот. Ние не сме ги прашувале граѓаните за нашите проекти и немаме направено ништо што делувало лошо во Охрид“, вели директорката на „Завод и Музеј“-Охрид, Тања Паскали Бунташеска.

Што велат законите? Законот за градење предвидува, доколку се прави реконструкција, димензиите на објектот да останат исти, додека Законот за заштита на културното наследство смета дека реконструцијата предвидува обновување на заштитениот објект и нема прецизирано дали постојните димензии треба да се зачуваат или да се менуваат.  Проектот на „Завод и музеј“ Охрид предвидува минаре кое е во висина со кровниот дел на џамијата, за разлика од постојното, кое достигнува 6.5 метри од основата на џамијата.

За испитувања и проектирања на проектот морале да се остранат неколку објекти кои се наоѓале пред џамијата. За нивно отстранување потребно е одобрение од општината. Според информации на Макфакс, „Завод и музеј“ не поднеле никакви документи, а со тоа, сега непостоечките објекти се бесправно отстранети, иако во Деталниот урбанистички план сè уште се лоцирани на местото кaде работи градежната машинерија.

Макфакс успеа да дојде до деталниот урбанистички план, каде се впишани сите објекти на територија на општина Охрид, но не и Али Пашната џамија. На местото каде со векови се наоѓа џамијата се впишани само локалите, а на истото место е обележана и геодетската подлога, која покажува дека некогаш на тоа место постоела џамија. Ова е втора реставрација. Џамијата не поседува маркица за верски објект кој треба да се обележи со „В5“, како што се обележани околните цркви и џамии.

Директорката Тања Паскали-Бунташеска вели дека минарето е составен дел од џамијата, но ако таа не постои во урбанистичкиот план, тогаш подигнувањето на неговата висина ќе биде без правна основа, спротивна на законите. Останува нејасно како била одобрена реконструкцијата од Министерството за култура ако објектот е непостоечки во документите на општината?!

Гоце Жура е историчар на уметност. Има децениско искуство во проценка и работа со културно-историското наследство на Охрид.

„Како професионалец би апелирал, историчар на уметност, но и како обичен граѓанин, целата документација да биде на јавна дебата, да биде достапна за јавноста. Овде во Охрид сме живееле илјадници години од сите вероисповести, а сега, нешто да не кочи. Охриѓани, без разлика на вера и припадност, заслужуваат да знаат што се случува таму, а не да излезат несакани последици. Мене не ми се познати тие висини, со тоа и дали минарето треба да биде високо 32 метри“, вели историчарот на уметност Гоце Жура.

Муфтиството на ИВЗ ја направило првата реставрација на Али Пашината џамија, но тогаш градбата не го задржала стариот изглед на објектот. Кога првото муфтиство ја реставрирало градбата не го конструирале минарето, чија висина сега е спорна. Надлежните од „Заводот и музеј“ Охрид убедуваат дека со доградбата, џамијата ќе го добие стариот изглед од 16 век.

За реставрацијата и реконструкцијата која се прави сега биле поднесени преставки од четворица граѓани за 32-метарското минаре. Доколу овластен градежен инспектор излегол на терен да изврши увид во целата документација, ќе можел да увиди дека објектот нема маркица за градење. Тие не одговараат ниту на прашањата испратени од нашата редакција поврзани со Али Пашината џамија.

Истовремено, граѓаните се подготвуваат за добивање на правната битка. Тие формираат здружение преку кое најавија дека ќе бараат запирање на проектот. Велат дека ги почитуваат нивните сограѓани муслимани и дека немаат ништо против изградбата, но остануваат на ставот кога во прашање е габаритот на минарето. Основачите на здружението ќе бараат и јавна дебата, каде ќе бидат отворени сите прашања и дилеми, со цел работите поврзани со џамијата и минарето да бидат јасни за сите граѓани, а никој да не биде погрешно сфатен.

Додека Заводот и музеј од Охрид на големо се подготвува да го реконструира минарето на џамијата, граѓаните на Охрид  велат дека ќе ја оспорат висината. Надлежните инспекциски служби јавно не се произнесуваат дали процедурата е согласно законските процеси. ДУП-овите засега ја спорат џамијата. Нема рок до кога треба да заврши проектот. Предвидувањата сè дека до крајот на идната година, 32-метарското минаре ќе се издигне до џамијата.

Кристијан Ландов

 

Investigative story

Ни требаат реклами, ние сме угледот на градот, „Охридски комуналец“ за потрошените 1,7 милион денари на медиуми

Објавено пред

За медиумско внимание во Охрид плаќало и Јавното претпријатие „Охридски комуналец“. Од 2011 година, кога претпријатието почнува самостојно да функционира, до август 2018 година, „Комуналец“ за рекламирање во локалните медиуми потрошило 1.714.149 денари или околу 27,8 илјади евра, дознава „Макфакс“. Исплатите кон медиумите и од ова претпријатие, како и од другите јавни претпријатија во Охрид и од Општина Охрид, ги има и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите. „Комуналец“ плаќа и им плаќало на медиумите на ист начин како и Општина Охрид – од блокирана сметка поради долгови.

Договорите се потпишувале за гостувања во живо, за емитување соопштенија и огласи од информативен карактер, како и за поставување банери и рекламирање. Најмногу пари „Комуналец“ одвоил за „МХ радио“ – 429.785 денари, на „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ му биле исплатени 254.552 денара, 206.986 денари „Комуналец“ одвоил за услугите од ТВМ, 205.266 денари му исплатиле на Златко Маневски за организирање на веб-страницата на претпријатието, на „Охридњус“ му исплатил 148.290 денари, „Охрид 24“ добил 140.000 денари, „Охридскај“ добил 91.110 денари, на „Мегастар“ повторно за објави на порталот „Охрид 1“ му исплатил уште 90.000 денари, 85.750 денари му се исплатени на „Москито“ за објави во електронскиот весник „Охридлајв“, на „СОС Балкан медија“ за објави на „Охридскај“ му биле исплатени 40.320 денари и најмалку пари „Комуналец“ одвоил за „Вебвил“ со исплатени 22.000 денари.

Од „МХ радио“, кое добиле речиси половина милион денари од „Комуналец“, велат дека соработката со претпријатието не ја загрозувала нивната медиумска независност.

„Парите не се за фаворизирање, туку за објавување огласи и соопштенија. Претпријатијата имаат потреба од вакви објави и не гледам зошто медиумите да бидат тргнати настрана. Таа соработка не можам да кажам дека влијаела врз независноста на медиумот оти се работи за објава на соопштенија, во истата приказна сме сите, и локални и национални медиуми. Далеку сме сите до еден од независност и треба да помине еден долг период за да се направи природна селекција на чисто комерцијални медиуми, под услов да не се појавуваат повеќе медиуми целосно поддржани од Владата или од локалната самоуправа, како што имавме во изминатиот период“, вели Јулијан Здравковиќ од „МХ радио“.

Став дека претпријатието треба да се рекламира и покрај што работи со блокирана сметка има и сегашниот директор на „Охридски комуналец“, Љупчо Грданоски.

„Треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно“, -Љупчо Грданоски, директор на „Охридски комуналец“

„Долгови има, работиме со блокирана сметка. По моето доаѓање, имам направено спогодби за враќање на долговите, за старите наталожени долгови. Почната е постапката, а големи се и каматите, треба време. Имаме потреба да се рекламираме во медиуми, ова е јавна работа. Ние сме угледот на градот, треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно. Овие пари нема да влијаат на долговите затоа што тие се големи, а ова се малку пари“, изјави директорот Грданоски за „Макфакс“ не прецизирајќи колку изнесува долгот на претпријатието и колку време работат со блокирана сметка.

Кај ова претпријатие, според податоците што ни ги испрати сегашниот директор Грданоски, не се поклопува сумата на исплатени пари во медиумите со сумата на која се потпишани договорите за соработка. Исплатени се помалку пари од она што е предвидено во потпишаните договори. Претпријатието потпишало договори со медиумите кои предвидуваат да им бидат исплатени 2.123.695 денари, но реализираните исплати се на сума од 1,7 милион денари.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Охридските „Градски гробишта“ се рекламирале за 1,1 милион денари народни пари

Објавено пред

Со народни пари реклами во локалните медиуми си плаќале и директорите на ЈП „Градски гробишта“ – Охрид, дознава „Макфакс“. За рекламни спотови, маркетинг-услуги, објава на соопштенија и огласи и телевизиско емитување од 2011 година, кога е формирано претпријатието, до годинава „Гробишта“ потрошило 1.115.400 денари или малку повеќе од 18 илјади евра. И тоа, по примерот на Општина Охрид, како и другите јавни претпријатија, плаќало за медиумско внимание и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите.

Локалните медиуми во Охрид истовремено зеле пари и од Општина Охрид и од јавните претпријатија. Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ. Иако соработувале само една година, 2012, на овој медиум претпријатието му префрлило 185.100 денари за телевизиско емитување, што е најголема одвоена сума за еден медиум. Зад ТВМ на листата следуваат „МХ бокс“ со 144.000 денари, „Охриднет“, кој добил 128.000 денари, „ТВ О2“ за која биле одвоени 120.000 денари, Радио Морис со 108.000 денари, за „МХ радио“ и „Охрид вест“ биле одвоени по 96.000 денари, „Охридскај“ добил 65.400 денари, на „НТВ продукција“ ѝ биле исплатени 64.900 денари, „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ добил 60.000 денари и најмалку пари биле одвоени за „ТВ Морис“, која добила 48.000 денари.

Од најплатениот медиум, ТВМ, првин ни рекоа дека немале договор за соработка со „Градски гробишта“ – Охрид спротивно на официјалните податоци што во „Макфакс“ ги испрати претпријатието, од кои се гледа дека за нив се потрошени најмногу пари, а подоцна се јавија да ја повлечат изјавата и рекоа дека од финансискиот оддел им потврдиле дека имале договори во 2012 година.

Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ

„Не земавме пари од ‘Градски гробишта’, немаме договори и не сме емитувале реклами. Договори имавме со ‘Комуналец’“, кусо изјави управителката на ТВМ, Ирена Арнаудова, за „Макфакс“.

Таа рече дека има неодложни обврски поради кои не може да даде подолго објаснување, но десетина минути подоцна ја смени изјавата и најави дека детаљно ќе ни одговори на сите прашања доколку ѝ ги пратиме по имејл. Арнаудова до објавувањето на текстот не одговори на прашањата.

Некои од останатите сопственици на медиумите кои добивале пари од Општината и од јавните претпријатија веќе се изјаснија дека додека траеле договорите им биле наклонети на оние што плаќале и се раководеле од изреката „кој те плаќа тој те има“.

Договорите за соработката со медиумите во име на „Гробишта“ ги случиле директорите Драган Пандевски, кој бил на функцијата до април 2013 година, и неговиот наследник Зоран Симоновски, кој бил директор до ноември 2017 година. Праксата за купување медиумско внимание во ова претпријатие ја прекинал сегашниот директор Ванчо Костоски.

„Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот на „Градски гробишта“, Ванчо Костоски

„Не гледам потреба да се рекламирам и нема што да се рекламира кај нас. Ние имаме потреба од објавување огласи или соопштенија од типот да ги известиме граѓаните дека следува утужување ако не ги намират обврските за гробарина. Откако јас сум директор, не сме користеле огласи и соопштенија, туку праќаме опомени по пошта. Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот Костоски за „Макфакс“.

Јавното претпријатие, според директорот Костоски, сè уште е во долгови. Сегашниот долг изнесувал околу 50.000 евра.

Измената на Законот за аудио и аудиовизуелни услуги, која е во постапка, треба да забрани влегување јавни пари во медиумите, со што се очекува поголема медиумска независност.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Обвинителството ги комплетираше документите за случајот со ексдиректорот на МНТ

Објавено пред

Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција и надлежен обвинител активно постапуваат по предметот за наводната злоупотреба и ненаменско трошење на средства во Македонскиот народен театар. Целата документација што ја побарале е на увид пред надлежните од обвинителство кои ќе одлучуваат дали има основа за оформување обвинение. На прашање на „Макфакс“ дали ОЈО ќе оформи случај од приложените документи,  тие велат дека случајот е во процесот на предистражна постапка, дејствијата се тајна  и во моментов нема да споделуваат детали.

Во овој случај има индиции за повеќе незаконски постапки што ги вршел поранешниот директор Дејан Пројковски. Минатата недела  инспекторите ги анализираа документите за јавните набавки што ги вршел поранешниот директор на МНТ, Дејан Пројковски, во периодот од 2015 до 2017 година. Според документите,  постојат сериозни елементи на кривичното дело „злоупотреба на постапката за јавен повик, доделување договор за јавнa набавкa или јавно – приватно партнерство.

Полицијата постапи по пријавата од страна на Министерството за култура, а како што дознава „Макфакс“, уметничкиот директор само за 2016 година склучил договори за јавни набавки кои се „под лупа“ со вкупна вредност од 25.165.250.000 денари, или приближно 409.191.000 евра.

Предмет на детална анализа се договорите склучувани со надворешни фирми и физички лица од кои театарската куќа речиси и немала потреба бидејќи стручен кадар и лица за истата работа има на редовниот платен список на МНТ. Од тука е интересот да се испита кој и зошто се плаќал, и каде завршувале тие пари.

Причината да се направи детален увид во работата на Пројковски бил големиот долг што го наследи актуелната директорка, Симона Угриновска.

 

Прикажи повеќе...

Најново

Свет1 час

НАСА откри две нови далечни планети

Орбиталниот телескоп на НАСА, кој е во потрага по нови светови надвор од Сончевиот систем, открил две нови далечни планети...

Македонија16 часа

„Најди некој со сила од Унијата на жени, некој непознат“, Јанакиески вртел телефони за да бара противкандидат за градоначалник

На продолжението од судењето за предметот на специјалното јавно обвинителство, познат со кодното име „Титаник“, во доказната постапка се репродуцираат...

Македонија16 часа

(Вознемирувачки фотографии) Смртоносни отрови расфрлани во повеќе градови, реагира „Анима мунди“

Исклучително силни смртоносни отрови се расфрлани во повеќе градови и села во целата држава – Валандово, Велес, Охрид, Куманово, Тетово,...

Македонија17 часа

Поднесено обвинение против Васе Доневски за скандалот со „Секјуриком“

Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција поднесе обвинение против поранешниот директор на Службата за општи и заеднички...

Македонија17 часа

Димитров: Со четири амандмани ќе се менува Уставот, сè уште не се напишани, ниту преговарани

Уставите андамани не се напишани, ниту преговарани, нив ќе ги дефинира Собранието со двотретинско мнозинство, порача министерот за надворешни работи,...

Македонија18 часа

Масовно труење во Виница, за една ноќ затруени 120 лица

Вчера, во текот на ноќта, дури 120 лица побарале итна медицинска помош во здравствената установа во Виница кога почувствувале симптоми...

Титаник, СЈО Титаник, СЈО
Македонија19 часа

ДУИ во 2013 година забележала дека на седница на владата ВМРО-ДПМНЕ протнала 400 државјанства на луѓе од Кичево

Во разговор од 9 јануари 2013 година во предметот „Титаник“ меѓу ексшефот на УБК, Сашо Мијалков, и поранешната министерка за...

Свет20 часа

Две лица загинаа во Полска кога камион удри во училиштен автобус

Во сообраќајна несреќа, која утринава се случи во Полска, загинаа две лица. Несреќата се случила помеѓу камион и училиштен автобус....

Македонија21 час

Вртиме на списоците што ги собираше ти, му вели обвинета на Миле Јанакиески

Во кривичниот суд продолжи рочиштето за предметот на СЈО со кодно име „Титаник“ со репродукција на бомбите. Во разговор од...

Топ21 час

67-годишен маж пронајден мртов во река во близина на Прилеп

67-годишен маж е пронајден мртов во река во близина на Прилеп. Според полицијата, вчера околу 16 часот било пријавено дека...

Вести21 час

Јапонските ровери испратија први фотографии од астероид

Двата мали ровери кои јапонското вселенско летало „Хајабуса 2“ во петокот успешно ги спушти на астероидот Рјугу, ги испратија првите...

Европа22 часа

Веднаш по излегувањето од притвор, Алексеј Навални повторно уапсен

Полицијата денеска повторно го уапси активистот за борба против корупцијата и противник на рускиот претседател Владимир Путин, опозицискиот лидер Алексеј...

Свет22 часа

Пирати киднапирале 12 членови на екипаж на брод во близина на Нигерија, меѓу нив има и Хрват

Пирати од Нигерија киднапирале 12 членови на швајцарски товарен брод, а меѓу киднапираните има и еден Хрват. Товарниот брод бил...

Македонија2 дена

Договорот со Грција е диво месо вметнато во здрав организам, порача Мицкоски од Охрид

Овие месеци се пишува историја, а јас Христијан Мицкоски, заедно со огромното мнозинство од народот, со разум, мудрост, но и...

Култура2 дена

Клаудија Кардинале: Не останав во Америка, зашто Холивуд многу манипулира

Малата сала на Центарот на култура во Битола беше претесна да ги прими сите заинтересирани новинари, фоторепортери и обожаватели на...

Македонија2 дена

Видео порака на Столтенберг: Вратата е отворена, ве чекаме во НАТО

Генералниот секретар на НАТО, Јенс Столтенберг преку видео порака се обрати до македонската јавност и ја повика да одлучи дали...

Македонија2 дена

16 лица се затруле од сендвичи во Виница, петмина се во болница

Од минатата сабота до денеска, околу 50 лица од Виница се затруле од храна во различни угостителски објекти во градот....

Македонија2 дена

Бујар Османи со 40 претставници од Македонија в четврток на скрининг во Брисел  

Со досега најголема делегација од над 40 претставници в четврток, главниот политички преговарач Бујар Османи заминува во Брисел. Европската комисија...

Македонија2 дена

(Видео) МВР ќе казнува и за активности на интернет за спречување на правото на глас

Министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски, во рамки на подготовките за одржување на референдумот денес соопшти дека полицијата е на...

Македонија2 дена

Трка на бизнис секторот, најбрзи и годинава Министерство за финансии

Тимот од Министерството за финансии на чело со министерот Драган Тевдовски и годинава беше најбрз на бизнис трката покрај Вардар во...

Досие