Над 525 илјади евра биле исплатени за патни трошоци на пратениците во Собранието минатата година, покажува анализата на „Макфакс“ од податоците до кои дојдовме користејќи го Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер.

Анализата покажува дека донесувањето на законските измени со кои беше намален надоместокот за користење личен автомобил за службени цели влијаело при намалувањето на патните трошоци, сепак на голем дел од пратениците сè уште им се исплатуваат по илјада евра месечно за да одат на работа до Собранието, а потоа да се вратат дома во градовите од внатрешноста.

„Макфакс“ веќе пишуваше за патните трошоци до мај минатата година, кога рекордер беше Бети Рабаџиевска од СДСМ, која живее во Ресен, со потрошени 11.700 евра, а веднаш зад неа Мира Стојчевска од СДСМ од Делчево со 10.396 евра и Алија Камбероски од партијата ПЕИ од Струга со 10.355 евра потрошени за патни трошоци.

Во вторите 6 месеци од годинава, односно од јуни до ноември, на врвот на листата повторно е Камбероски со 8.356 евра, потоа Рабаџиевска со 7.728 евра, Зоран Илиоски од ВМРО-ДПМНЕ од Битола со 7.680 и Емилија Александрова од независната пратеничка група на ВМРО-ДПМНЕ од Берово со потрошени 7.121 евра.

На годишно ниво, сепак, рекордери се Рабаџиевска, Стојчевска и Камбероски.

Евидентно е дека во втората половина на годината трошоците се намалиле, по донесувањето на законските измени, но сепак, тука е и фактот што Собранието не работеше речиси три недели во август минатата година, а во тек беа и летните годишни одмори.

Во изминатите години имаше жестоки реакции дека пратениците кои потекнуваат од подалечните места од Скопје во 2017 и 2018 година зеле високи патни трошоци поради проблематичната методологија на пресметка. Пресметувањето се прави според цената на горивото, километрите и оддалеченоста на местото на живеење и нив ги изготвува автоматска програма во законодавниот дом.

Со одлука на Собранието, пратениците кои имаат право на надомест за користење автомобил во лична сопственост за службени цели во висина од 30% од продажната цена на литар гориво за изминат километар, плус патарините, од пред половина година добиваат 20%. Пратениците прво треба да приложат патна сметка, да се потпишат во списоци за секоја активност во Собранието. Доколку се потпишани, имаат патна сметка и патарини, се внесуваат во програма која автоматски им ги пресметува сумите за патни трошоци.

Пратениците кои живеат на оддалеченост од 100 километри од Собранието имаат можност наместо исплата на патни трошоци, да добијат стан во Скопје на трошок на државата до 400 евра месечно, а до пред неколку месеци, само двајца пратеници го имаа искористено ова право.

Иако во своите анкетни листови некои од пратениците имаат пријавени станови во Скопје, тие сепак се одлучуваат да земаат патни трошоци и да не го напуштаат местото на живеење во внатрешноста.

Само две пратенички досега побарале да им бидат исплатени парични средства за кирија во Скопје, додека останатите пратеници бараат дневници за да патуваат до главниот град.

Пратеничката од Прилеп од редовите на ВМРО-ДПМНЕ, Ане Лашкоска, и пратеничката од Штип, од истата партија, Благица Ласовска, побарале да им биде исплатен надоместок од Собранието во висина од 400 евра за да изнајмат стан во Скопје.

Наемнината на стан е ново право што ќе можат да го користат пратениците, предвидено со измените на законот. Надоместок за закупнина на стан се предвидува за оние пратеници чие место на живеење е надвор од територијата на Град Скопје и доколку не користат надоместок за користење автомобил во лична сопственост за службени цели или надоместок за одвоен живот со семејството.

Ваквата можност се отвори пред две недели откако Комисијата за избори и именувања ги усвои одлуките за доделување паричен надомест од 400 евра за пратениците кои ќе одлучат да изнајмат стан во Скопје. Пратениците имаат избор или да изнајмат стан или, пак, да патуваат со намалените парични средства како надомест за патните трошоци. На оние пратеници кои ќе одлучат да изнајмат стан, ќе им бидат дозволени парични средства од буџетот на Собранието за патни трошоци само за викенди и празници.

На оние пратеници, пак, кои ќе одлучат да патуваат со свој автомобил, паричните средства за патни трошоци ќе им бидат намалени од 30 на 20 отсто, а патарините мора да ги плаќаат електронски, односно со новите картички што ги издава „Македонија пат“, или, пак, со сопствени картички за кои подоцна покрај фискалната сметка ќе мора до Собранието да поднесат и печатена потврда со потпис како доказ за платена патарина.

Од 1 септември пратениците од внатрешноста на државата, кои не поседуваат стан или куќа во Скопје, треба да одберат дали ќе патуваат секој ден до работа со свој автомобил, за што ќе добиваат надомест за гориво во висина од 20 отсто и за патарина, или ќе закупат стан за што Собранието ќе издвои средства најмногу до 400 евра, а трошоците за гориво и патарина ќе им бидат покриени само за викенд и за празници.

Според пресметките на Собранието и тврдењата на пратениците, со ова драстично ќе се намалат средствата за патни трошоци за пратениците. Собранието пристапи кон менување и намалување на начинот за надоместување патни трошоци на пратениците, по повеќе написи и реакции на социјалните мрежи и изнесени суми кои ги зеле пратеници како од претходните собраниски состав, така и од актуелниот.

Промената на начинот на надоместување на патните трошоци во јавноста беше иницирано од СДСМ и владејачкото мнозинство, а поддржано од опозицијата откако во јавноста беа изнесени информации за енормно трошење средства од буџетот за патни трошоци. Некои пратеници по тој основ од Собранието земаа и над 10 000 евра за само неколку месеци. На одлуките им претходеше усвојување од страна на Собранието на измени на законите за пратеници и за плата и за други надоместоци на избрани именувани функционери.

„Макфакс“ годинава објави повеќе истражувачки стории со кои детално го истражува и анализира проблемот со патните трошоци на пратениците. Во првата сторија објавивме дека пратениците и од новиот состав земаат по најмалку 10-12 илјади евра за патување до своето работно место, а потоа го анализиравме и системот според кој Собранието ги прави пресметките за патни трошоци. Пред неколку месеци објавивме нови податоци според кои за само шест месеци одредени пратеници повторно направиле патни трошоци од над 10 илјади евра, и тоа за првите пет месеци од годинава, како и последниот месец од 2017 година.

На денешната седница на Комисијата за избори и именувања беше донесен предлог за доделување паричен надомест од 400 евра за пратениците кои ќе одлучат да изнајмат стан во Скопје. Пратениците имаат избор или да изнајмат стан или, пак, да патуваат со намалените парични средства како надомест за патните трошоци. На оние пратеници кои ќе одлучат да изнајмат стан, ќе им бидат дозволени парични средства од буџетот на Собранието за патни трошоци само за викенди и празници.

На оние пратеници, пак, кои ќе одлучат да патуваат со свој автомобил, паричните средства за патни трошоци ќе им бидат намалени од 30 на 20 отсто, а патарините мора да ги плаќаат електронски, односно со новите картички што ги издава „Македонија пат“, или, пак, со сопствени картички за кои подоцна покрај фискалната сметка ќе мора до Собранието да поднесат и печатена потврда со потпис како доказ за платена патарина.

Виктор Јованов